علی اکبری
\r\n\r\nگفتیم که برای انجام یک تبلیغ مناسب و موفق به سه مساله باید توجه کرد: محتوای پیام تبلیغی، روش انتقال پیام و ویژگی های خاص مبلغ. محتوای پیام تبلیغی در بخش نخست یادداشت مورد بررسی قرار گرفت و اینک به دو فاکتور باقیمانده می پردازیم.
\r\n\r\nروش انتقال پیام
\r\n\r\nدر روش انتقال پیام ما بدنبال طرح بحث مهارت ها وابزارها نیستیم بلکه می خواهیم بگوییم: پیامی اگر بخواهد به دل بنشیند تا در مخاطب تحولی ایجاد کند و هویتی جدید برایش بسازد، نباید در روش تبلیغ فقط به خوش بیانی و سخنرانی جذاب بسنده کرد. چون که فن بیان فقط منجر به استماع خوب میشود نه بر دل نشستن واثر مطلوب گذاشتن.
\r\n\r\nعمل و نیت مبلغ، برخورد صادقانه و باور قلبی به برادری و برابری با هم نوعانش در اسلام باعث میشود که در جامعه تحولی عظیم ایجاد کند و بیشترین اثر گذاری را داشته باشد.
\r\n\r\nمولایمان علی(ع) فرمود: «مَنْ نَصَبَ نَفْسَهُ لِلنَّاسِ إِمَاماً ْ فَلْیَبْدَأْ بِتَعْلِیمِ نَفْسِهِ قَبْلَ تَعْلِیمِ غَیْرِهِ، وَلْیَکُنْ تَأْدِیبُهُ بِسِیرَتِهِ قَبْلَ تَأْدِیبِهِ بِلِسَانِهِ، وَمُعَلِّمُ نَفْسِهِ وَمُؤَدِّبُهَا أَحَقُّ بِالْإِجْلاَلِ مِنْ مُعَلِّمِ النَّاسِ وَمُؤَدِّبِهِمْ».[1]
\r\n\r\nاگر قرار است به عنوان الگویی در منطقه حاضر بشویم باید خودساخته باشیم تا بتوانیم در دلها نفوذ کنیم و اگر کلامی مطرح کردیم اثر گذار باشد. نبود حلم و اخلاق حسنه، رفق و مدار، نداشتن حسن ظن، حس برتری و کینه داشتن نسبت به مخاطب منجر به پس رفت در تبلیغ خواهد شد و حتی تعاملات خوب مردم آن منطقه را هم مخدوش میکند.
\r\n\r\nباید این را به عنوان اصلی بپذیریم که رفتار ما قرار است مبلغ و انتقال دهنده ی پیام باشد نه لسانمان لذا «کونودعاه الناس باعمالکم و لاتکونوا بالاسنتکم». [2]
\r\n\r\nبیاییم و زینتی باشیم برای اهل بیت(ع) تا دیگران با دیدن ما بگویند: خدا رحمت کند پیشوایانشان که این چنین رهروانی تربیت کرده اند.
\r\n\r\nرعایت دو اصل سازندهی رفتارماست که مهمترین راه انتقال پیام است:
\r\n\r\n1- عدم تخاصم در مباحث دینی
\r\n\r\nامام صادق (ع) فرمودند: فلا تخاصموا الناس لدینکم[3].
\r\n\r\nاین را بدانیم که قرار نیست با هدف شیعه کردن کسی به آنجا برویم چرا که اگر بنا بر هدایت باشد، هدایت دست خداست و ما هم وظیفه داریم با عملمان طبق ضوابط مطرح شده توسط معصوم پیش برویم. درگیری های کلامی، ایجاد مرزبندی های مذهبی باعث میشود تا نتوانیم پیام تبلیغی را به خوبی انتقال بدهیم.
\r\n\r\n2- مراواده داشتن در امور عبادی و جاری زندگی با حفظ عقاید خود.
\r\n\r\nدر منابع روایی و سیره معصومین شاهد خیل کثیری از مواردی هستیم که به شرکت در نمازها، سرزدن به بیمارانشان، تشییع امواتشان و... توصیه شده است. به عنوان نمونه: امام صادق (ع) فرمودند: «مَنْ صَلَّى مَعَهُمْ فِی الصَّفِّ الْأَوَّلِ فَکَأَنَّمَا صَلَّى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ، صلی الله علیه وآله، فِی الصَّفِّ الْأَوَّل».[4] در مراودات اصل بر مدارا و تمسک به مشترکات است نه اینکه اختلافات را حذف کنیم و بگوییم از عقایدمان کوتاه آمده ایم بلکه مقصود گردآمدن براساس مشترکات و پر رنگ کردن آن است.
\r\n\r\nاز آسیب های مناطق مشترک عدم تعامل و شرکت کم رنگ طلاب و شخصیت های مذهبی در برنامه های عبادی اهل سنت است که مورد غفلت واقع شده است. تجربه نشان داده که تعامل صادقانه همیشه منجر به ایجاد آرامش در جامعه میشود و صمیمیت و مهربانی را به ارمغان می آورد و این صمیمیت بهترین بستر برای انتقال پیام است.
\r\n\r\nنتیجه ی مهربانی میشود پشتوانه ای برای انجام کارهای مشترک و همکاری در مسائل واحد. یکی از دغدغه های مبلغین در این مناطق این است که اهل سنت به ما اعتماد ندارند، لذا وحدت دیگر معنا ندارد. در پاسخ به این عزیزان باید گفت: برای اعتماد سازی شما چه کارهایی کرده اید؟ آیا در امور عبادی شان شرکت میکنید؟ آیا مانند بومی های منطقه به آنان نگاه مثبت و دور از حقد و کینه دارید؟ آیا صادقانه برخورد کرده اید یا دنبال ظاهر سازی بوده اید؟
\r\n\r\nیقینا اگر نکات مطرح شده در روش انتقال محتوای تبلیغی را رعایت کنیم پیام ما بر دل و جانشان خواهد نشست.
\r\n\r\nویژگی های خاص مبلغ
\r\n\r\nهر مبلغی باید دارای ویژگی های خاصی باشد که در صورت فقدانش نمیتوان دیگر به او مبلغ گفت. در اینجا به برخی از این ویژگی ها که بسیار در مناطق تلفیقی خودش را نشان میدهد اشاره خواهیم کرد.
\r\n\r\n1- داشتن سطح کافی و وافی از علوم اسلامی.
\r\n\r\nبارها دیده ایم که طلاب اعزامی در مناطق هنوز تسلط کافی به احکام فقهی، کلام و هم چنین آشنایی با قرآن ندارند. وجود این ضعف موجب محدود شدن دامنه ی مخاطبین مبلغ خواهد شد.
\r\n\r\n2- عامل به آداب و اخلاق اسلامی.
\r\n\r\nمبلغین نمی توانند خود را تافته ای جدا بافته از مردم فرض کنند و نسبت به آداب اسلامی کاهل باشند. در جایی یکی از ماموستا ها که میزبان تعدادی از مبلغین شیعه بود گلایه می کرد از کاهلی این افراد به نسبت اوقات نماز، اقامه اش به جماعت، تند شدن در گفتار با مردم و... . همچنان که عرض شد رفتار ما بزرگترین ابزار برای انتقال پیام است لذا بر رفتار خود باید بیشتر سخت گیری را داشته باشیم.
\r\n\r\n3- داشتن مهارت مخاطب شناسی وبرقراری ارتباط .
\r\n\r\nتا مخاطب شناس نباشیم نمی توانیم مبلغ موفقی باشیم. داشتن این مهارت حتی در سخنرانی هم حائز اهمیت است. مخاطب شناسی به ما کمک میکند تا از مشکلات مخاطب، دغدغه هایش، و... اطلاع داشته باشیم و بتوانیم با او همراهی مناسبی رقم بزنیم. عدم آگاهی مبلغین ما از وضعیت صنفی طلاب اهل سنت در برخی موارد باعث تصویرسازی های نامطلوب شده است. اینکه به طلاب اهل سنت توصیه به زهد داشته باشیم، در حالیکه آنان یک سوم شهریه ما را میگیرند، اینکه آنان را بی عرضه و به نداشتن توان مدیریتی – فرهنگی متهم کنیم در حالیکه برایشان محدودیت هایی توسط برخی ها در اجتماع ایجاد میشود و امثاله ذلک نشان از عدم مهارت مخاطب شناسی است. در جلساتی که بعضا با طلاب شیعه و اهل سنت نشست و برخاست داشته ایم، دیده ایم که طلاب ما فکر می کردند اهل سنت نسبت به مسائل جدید فقهی-اجتماعی و مباحث نویی همچون فلسفه فقه، جامعه شناسی، و... آشنا نیستند و در تخیلشان هم نمی گنجد لذا برخورد های متکبرانه ای به نسبت آنان از خودشان نشان دادند و بعد که وارد گفتگو شدند خلاف تصورتان ذهنی شان پاسخ شنیدند.
\r\n\r\n4- حضور در فعالیت های اجتماعی و ایفای نقش.
\r\n\r\nمردم این مناطق بدلیل مشکلات اقتصادی خاص، و برخی معضلات اجتماعی مانند اعتیاد و بیکاری از روحانیت توقع دارند تا ورودی جدی و مثبت داشته باشد. لذا مبلغ نباید خود را در این مناطق بی تکلف از مسائل اجتماعی ببیند و اصلا ورودی به این قبیل مسائل نکند. تاسیس خیریه، آموزش، احیاء و ایجاد برخی مشاغل متناسب آنجا، ارتباط با فعالین اجتماعی و اقتصادی بیرون از منطقه جهت سرمایه گذاری و فعالیت در منطقه و... از مصادیق مهم این مساله است.
\r\n\r\n5- عدم توجیه اتفاقات و معضلات سیاسی-مدیریتی کشور.
\r\n\r\nمبلغین باید بدانند که یکی از مردم هستند نه جبهه ی مقابل آنان، لذا خود را نماینده ی دولت یا پاسخ گو از جانب آنان ندانند. در مناطق تلفیقی متاسفانه در واگذاری سمت های اداری به اهل سنت بومی متعهد متخصص اجحاف میشود، و از نیروهای غیر بومی استفاده می کنند، در برخی پروژه های آبادانی مناطق آنجا هنوز غفلت میشود و روستائیان و کشاورزان دچار مشکلات متعدد من جمله مهاجرت و اعتیاد جوانانشان هستند. کمبود امکانات رفاهی و آموزشی باعث ترک تحصیل دانش آموزان و حتی جاماندن از تحصیلات ابتدایی میشود. در این مواقع، مبلغ ابتدائا باید سرتا به پا مستمع خوبی برای شنیدن درد و دل مردم باشد و بعد این مشکلات را بپذرید و انتقادات را قبول کند. نه اینکه در صدد پاسخ گویی به آنها و توجیه کردنشان بربیاید. باید شجاع و حق طلب باشد تا بتواند حضور تحول آفرینی در منطقه رقم بزند در غیر این صورت مخاطب هم به او اعتماد کافی جهت ارتباطات بعدی نخواهد کرد.
\r\n\r\n\r\n\r\n
[1] نهج اابلاغه-حکمت 73 -
\r\n\r\n[2] کافی ج 2 ص78-
\r\n\r\n[3] المحاسن ج1 ص201 -
\r\n\r\n[4] کافی ج3 ص 380-
","content_source":"","content_url":"","content_columns":"0","content_date_start":"2018-09-16 22:46:38","content_date_finish":"2018-09-16 22:46:38","content_date_register":"2018-09-16 22:58:06","content_date_last_edit":"2018-09-16 23:08:38","content_show_img":"1","content_show_details":"0","content_show_related_img":"0","content_show_slider":"1","content_show_title_slider":"1","content_comment":"1","content_score":"0","content_recorded":"0","content_confirmed":"0","content_status":"1","content_kind":"0","tag_id":"11388","tag_word":"حوزه علمیه,حوزه علمیه,محرم,محرم,روحانیت و وحدت,روحانیت و وحدت","tag_service":"0","tag_total":"83","tag_soundex":"","attach_token":1761051226,"attach_date_register":"2018-09-16 22:54:30","attach_id":18350,"attach_file_ext":"jpg","attach_file_header":"image/jpeg","attach_img_type":"2","attach_img_width":"720","attach_img_height":"430","attach_file_media":"1","attach_show_watermark":"1","score_average":null,"score_count":null,"score_date_last":null,"visit_count":"7738","visit_date_last":"2026-05-27 02:19:37","attach_title":"تبلیغ یا تخریب؟!\r\n\r\nآسیب شناسی تبلیغ های مذهبی در مناطق مشترک-بخش دوم 2","node_title":"اندیشه تقریب,مهم","ot_node_left_right":"[{\"node_id\":469, \"left\":89, \"right\":90},{\"node_id\":831, \"left\":43, \"right\":44}]","node_number":"6","allowable_node":"6","img_src":"./cache/5/attach/201809/18350_1761051226_720_430.jpg"}]]