[[{"content_id":10548,"domain_id":"0","lang_id":"fa","portal_id":"5","owner_id":"370","user_id":"1","view_accesslevel_id":"1","edit_accesslevel_id":"1","delete_accesslevel_id":"1","editor_id":"405","content_title":"روش برخورد امام رضا علیه السلام با مخالفان خود – قسمت اول\r\n\r\nبه کسی که از ما دوری کند نزدیک می شویم، به کسی که به ما بدی کند نیکی می کنیم","content_number":"0","content_date_event":"2014-12-19 14:22:22","content_summary":"ما اهل بیت اینگونه هستیم: به کسی که از ما دوری کند نزدیک می شویم، به کسی که به ما بدی کند نیکی می کنیم. و خدا می داند که در این امور حسن عاقبت را می بینیم.","content_summary_fill":"1","content_body":"آیت الله شیخ حسین الراضی\r\n\r\n\r\n\r\nاهمیت مدارا\r\n\r\nمدارا بر اساس تعبیر برخی از روایات قاعده ای اساسی در روش اهل بیت علیهم السلام برای تعامل با عموم مردم و خصوصا مخالفان آنان بوده است. مدارا با مردم از جمله اخلاق نبوی بود که در تمام طول حیات گرامی ایشان این صفت بارز بود و شایسته است که در همه مردم و خصوصا علما و رهبران سیاسی نیز بروز یابد. اهمیت مساله تا جایی است که از برخی روایات مرتبط برداشت وجوب می شود. مانند: از عبدالله بن سنان از امام صادق علیه السلام فرمود: رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: أَمَرَنِی رَبِّی بِمُدَارَاةِ النَّاسِ کَمَا أَمَرَنِی بِأَدَاءِ الْفَرَائِضِ (1) خداوند مرا به مدارا با مردم فراخواند چنانچه مرا به ادای واجبات دعوت کرده بود. \r\n\r\nمدارا امروز به مطالبه ای عمومی در ملتهای مظلومی تبدیل شده که تحت ظلم مستبدان عالم زندگی می کنند. اسلام بر بسیاری از این مطالبات تاکید داشته و بر مدارا بعنوان یک ویژگی بارز از زندگی متمدنانه برای علما و متفکران و سیاسیون تاکید شده است. \r\n\r\nمکاشفه:\r\n\r\nهم وزن مفاعله و بمعنای این است که هر طرف، طرف دیگر را رسوا کرده و عیوب او را علنی سازد تا او را به زمین بزند که نتیجه آن اینهاست:\r\n\r\nمفاسد زیادی برای جامعه و انجام دهنده آن دارد\r\n\r\nممکن است مفسده نداشته باشد ولی مصلحتی هم برای فرد و جامعه ندارد\r\n\r\nاقل ضرر آن این است که تعایش و همزیستی در جامعه انسانی به هم می خورد\r\n\r\nاین اقدام ضد مداراست و چنانچه در برخی روایات آمده است از اخلاق سوء برشمرده شده است. فقط در حالتی که طرفین رضایت دارند می تواند عملی اخلاقی محسوب شود. \r\n\r\nروش امام رضا علیه السلام عدم مکاشفه است\r\n\r\nعدم افشاگری یک مطلب عقلانی و تمدنی است قبل از اینکه عبادی و اسلامی باشد. این امر را حدیث آتی برای ما روشن می سازد: \r\n\r\nکلینی در کافی با سند صحیح از احمد بن محمد بن ابی نصر روایت می کند که گفت: به ابی الحسن الرضا علیه السلام عرض کردم که فدایت شوم. من از فلان سال از خدا حاجتی را خواسته بودم که برآورده نشد و به دلم بد آمده است!\r\n\r\nامام فرمود: ای احمد! مراقب باش که شیطان در قلب تو نفوذ نکرده و ناامیدت نسازد. ابوجعفر علیه السلام می فرمود: مومن از خداوند عزوجل حاجتی رامی خواهد و خداوند آنرا بخاطر علاقه به شنیدن صدا و گریه او به تاخیر می اندازد. \r\n\r\nسپس فرمود: بخدا که آنچه خدا از حاجات مومنان در این دنیا به تاخیر می اندازد بهتر است برای شان از آنچه برآورده می سازد و همه چیز دنیا. ابوجعفر علیه السلام می فرمود: بر مومن است که دعایش در راحتی مانند دعایش در سختی باشد و نه اینکه اگر برآورده شد دچار غفلت شود. \r\n\r\nدعا را کوچک نشمار چرا که دعا نزد پروردگار عالم جایگاه مهمی دارد. بر تو باد به صبر کردن و طلب حلال و صله ارحام و بپرهیز از افشاگری علیه مردم! \r\n\r\nما اهل بیت اینگونه هستیم: به کسی که از ما دوری کند نزدیک می شویم، به کسی که به ما بدی کند نیکی می کنیم. و خدا می داند که در این امور حسن عاقبت را می بینیم. \r\n\r\nصاحب نعمت در دنیا اگر حاجتی را بخواهد و به او داده شود، باز چیزی جز آنچه خواسته را طلب می نماید و نعمت در چشم او کوچک می گردد و از چیزی سیر نخواهد شد و وقتی نعمت ها فراوانی یافت انسان مسلمان در این خطر قرار می گیرد که از حقوقی که در قبال آنها بر او واجب شده سستی کند یا دچار آزمایشی از طریق آنها گردد. \r\n\r\nبه من بگو آیا اگر من چیزی را به تو بگویم در آن به من اعتماد می کنی؟\r\n\r\nگفتم: جانم به فدایت! اگر به تو اعتماد نکنم به چه کسی اعتماد کنم حال آنکه تو حجت خدا بر مردمانش هستی؟\r\n\r\nفرمود: پس به خداوند اطمینانت را بیشتر کن تا موعد تحقق خواسته تو فرا برسد. آیا خداوند نیست که می فرماید: « وَ إِذا سَأَلَکَ عِبادِی عَنِّی فَإِنِّی قَرِیبٌ أُجِیبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ» وَ فرمود «لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ» و فرمود: « وَ اللَّهُ یَعِدُکُمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَ فَضْلًا» پس تو نیز به خداوند بیش از دیگران اعتماد داشته باش و در خودتان چیزی جز نیکی را راه ندهید پس خداوند بر شما بخشنده است. (2) \r\n\r\nحدیث از تاخیر در اجابت دعا سخن می گوید و برخی عوامل تاخیر را چنین می شمرد: \r\n\r\nدر انسان ناامیدی از خداوند درباره اجابت دعا حاصل شود که بخاطر شیطان است\r\n\r\nبخاطر علاقه خدا به شنیدن صدا و گریه دعاکننده است\r\n\r\nبخاطر اینکه استجابت در آخرت بهتر از دنیاست\r\n\r\nاینکه دعا در آسایش مانند دعا در سختی باشد\r\n\r\nغفلت نکند اگر حاجتش برآورده شد\r\n\r\nشرایط استجابت دعا:\r\n\r\nصبر، طلب حلال، صله ارحام و اینکه حقوق مسلمین را برآورده سازد، عدم افشاگری علیه مردم که چه ناس را مسلمانان و چه مومنان یا همه مردم تعریف کنیم نشان می دهد که عدم مکاشفه از عوامل استجابت دعاست بخاطر اینکه ریختن آبروی دیگران از اسباب در حجاب قرار گرفتن دعاهاست. \r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n \r\n\r\nمکاشفه باعث ایجاد خلل در جامعه است\r\n\r\nبلکه باعث ایجاد فتنه و انحطاط می باشد. از همین رو از امام رضا علیه السلام آمده است که فرمود: حدَّثَنِی أَبِی عَنْ جَدِّی عَنْ آبَائِهِ قَالَ : قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ علیه السلام : « لَوْ تَکَاشَفْتُمْ مَا تَدَافَنْتُمْ » (3) \r\n\r\nپدرم از جدم از پدرانش از امیرالمومنین نقل فرمود که: اگر پرده ها بر افتد و حقیقت شما آشکار شود کسی دفن تان هم نمی کند!\r\n\r\nاختلاف والدین با فرزند:\r\n\r\nاگر فرزندی با والدین خود از جهت مذهب یا دین اختلاف داشته باشد باز هم باید احترام آنان را حفظ کند و حق توهین به آنها را ندارد: \r\n\r\nاگر در دین اسلام اختلاف داشتند و مثلا فرزند مسلمان و والدین کافر بودند باز هم اسلام امر به نیکی به آنها و همراهی با ایشان کرده است: « وَإِن جَاهَدَاکَ عَلى أَن تُشْرِکَ بِی مَا لَیْسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِی الدُّنْیَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِیلَ مَنْ أَنَابَ إِلَیَّ ثُمَّ إِلَیَّ مَرْجِعُکُمْ فَأُنَبِّئُکُم بِمَا کُنتُمْ تَعْمَلُونَ» لقمان/15\r\n\r\nاگر در مذهب اختلاف داشتند هم باز ائمه علیهم السلام به پیروان خود توصیه به نیکی کردند: از معمر بن خلاد نقل است: به ابی الحسن الرضا علیه السلام گفتم: برای والدین ام که حق را نمی شناسند دعا کنم؟ فرمود: برای آنها دعا کن و به آنها نیکی بنما! اگر زنده اند و حق را نیافته اند با آنها مدارا کن که پیامبر ص فرمود: خداوند من را برای رحمت فرستاد نه عداوت (و عاق کردن طرفین) (4)\r\n\r\nموضع امام رضا علیه السلام درباره مخالفان:\r\n\r\nمخالفان اهل بیت علیهم السلام دو دسته اند:\r\n\r\nکسانی که عناد داشتند و با وجود دانستن حق آنرا انکار می کردند که بر این اساس محاسبه خواهند شد و مورد سرزنش هستند.\r\n\r\nکسانی که محبت اهل بیت را دارند ولی جرأت یا معرفت تامی که بر حقانیت ایشان اذعان نمایند را ندارند که اینان اکثریت مسلمانان را شامل می شوند. اینها مستضعف هستند و خداوند بهتر می داند چطور محاسبه شان کند و نمی توان آنها را سرزنش کرد. چنانچه در این حدیث صحیح از حسن بن الجهم امده: به ابی الحسن الرضا علیه السلام گفتم: نزد ما قومی هستند که محب اند ولی اراده بیان این مساله را ندارند؟ فرمود: آنها از کسانی نیستند که خداوند سرزنش شان کند و خداوند فرمود : «... فَاعْتَبِرُوا یَا أُولِی الْأَبْصَارِ » حشر/2 (5)\r\n\r\nیعنی سرزنش شدگان و عقوبت شوندگان کسانی اند که حق به ایشان برسد و بدان عمل نکنند و آنرا انکار نمایند. \r\n\r\nپی نوشت ها:\r\n\r\n1: کافی ج : 2 ص :117 \r\n\r\n2: کافی ج : 2 ص : 488- 489 و شبیه به این سند در ص 171 همچنین علامه حر عاملی قسمتی از حدیث را در اینجا اورده است: وسائلالشیعة ج : 7 ص : 84 حدیث 8792 \r\n\r\n3: بحار الأنوار ج : 74 ص : 386 عن عیون أخبار الرضا و أمالی للصدوق \r\n\r\n4: مستدرک الوسائل ج : 15 ص : 179ح 17928\r\n\r\n5: کافی ج : 1 ص : 11","content_html":"آیت الله شیخ حسین الراضی
\r\n\r\n\r\n\r\nاهمیت مدارا
\r\n\r\nمدارا بر اساس تعبیر برخی از روایات قاعده ای اساسی در روش اهل بیت علیهم السلام برای تعامل با عموم مردم و خصوصا مخالفان آنان بوده است. مدارا با مردم از جمله اخلاق نبوی بود که در تمام طول حیات گرامی ایشان این صفت بارز بود و شایسته است که در همه مردم و خصوصا علما و رهبران سیاسی نیز بروز یابد. اهمیت مساله تا جایی است که از برخی روایات مرتبط برداشت وجوب می شود. مانند: از عبدالله بن سنان از امام صادق علیه السلام فرمود: رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: أَمَرَنِی رَبِّی بِمُدَارَاةِ النَّاسِ کَمَا أَمَرَنِی بِأَدَاءِ الْفَرَائِضِ (1) خداوند مرا به مدارا با مردم فراخواند چنانچه مرا به ادای واجبات دعوت کرده بود.
\r\n\r\nمدارا امروز به مطالبه ای عمومی در ملتهای مظلومی تبدیل شده که تحت ظلم مستبدان عالم زندگی می کنند. اسلام بر بسیاری از این مطالبات تاکید داشته و بر مدارا بعنوان یک ویژگی بارز از زندگی متمدنانه برای علما و متفکران و سیاسیون تاکید شده است.
\r\n\r\nمکاشفه:
\r\n\r\nهم وزن مفاعله و بمعنای این است که هر طرف، طرف دیگر را رسوا کرده و عیوب او را علنی سازد تا او را به زمین بزند که نتیجه آن اینهاست:
\r\n\r\nمفاسد زیادی برای جامعه و انجام دهنده آن دارد
\r\n\r\nممکن است مفسده نداشته باشد ولی مصلحتی هم برای فرد و جامعه ندارد
\r\n\r\nاقل ضرر آن این است که تعایش و همزیستی در جامعه انسانی به هم می خورد
\r\n\r\nاین اقدام ضد مداراست و چنانچه در برخی روایات آمده است از اخلاق سوء برشمرده شده است. فقط در حالتی که طرفین رضایت دارند می تواند عملی اخلاقی محسوب شود.
\r\n\r\nروش امام رضا علیه السلام عدم مکاشفه است
\r\n\r\nعدم افشاگری یک مطلب عقلانی و تمدنی است قبل از اینکه عبادی و اسلامی باشد. این امر را حدیث آتی برای ما روشن می سازد:
\r\n\r\nکلینی در کافی با سند صحیح از احمد بن محمد بن ابی نصر روایت می کند که گفت: به ابی الحسن الرضا علیه السلام عرض کردم که فدایت شوم. من از فلان سال از خدا حاجتی را خواسته بودم که برآورده نشد و به دلم بد آمده است!
\r\n\r\nامام فرمود: ای احمد! مراقب باش که شیطان در قلب تو نفوذ نکرده و ناامیدت نسازد. ابوجعفر علیه السلام می فرمود: مومن از خداوند عزوجل حاجتی رامی خواهد و خداوند آنرا بخاطر علاقه به شنیدن صدا و گریه او به تاخیر می اندازد.
\r\n\r\nسپس فرمود: بخدا که آنچه خدا از حاجات مومنان در این دنیا به تاخیر می اندازد بهتر است برای شان از آنچه برآورده می سازد و همه چیز دنیا. ابوجعفر علیه السلام می فرمود: بر مومن است که دعایش در راحتی مانند دعایش در سختی باشد و نه اینکه اگر برآورده شد دچار غفلت شود.
\r\n\r\nدعا را کوچک نشمار چرا که دعا نزد پروردگار عالم جایگاه مهمی دارد. بر تو باد به صبر کردن و طلب حلال و صله ارحام و بپرهیز از افشاگری علیه مردم!
\r\n\r\nما اهل بیت اینگونه هستیم: به کسی که از ما دوری کند نزدیک می شویم، به کسی که به ما بدی کند نیکی می کنیم. و خدا می داند که در این امور حسن عاقبت را می بینیم.
\r\n\r\nصاحب نعمت در دنیا اگر حاجتی را بخواهد و به او داده شود، باز چیزی جز آنچه خواسته را طلب می نماید و نعمت در چشم او کوچک می گردد و از چیزی سیر نخواهد شد و وقتی نعمت ها فراوانی یافت انسان مسلمان در این خطر قرار می گیرد که از حقوقی که در قبال آنها بر او واجب شده سستی کند یا دچار آزمایشی از طریق آنها گردد.
\r\n\r\nبه من بگو آیا اگر من چیزی را به تو بگویم در آن به من اعتماد می کنی؟
\r\n\r\nگفتم: جانم به فدایت! اگر به تو اعتماد نکنم به چه کسی اعتماد کنم حال آنکه تو حجت خدا بر مردمانش هستی؟
\r\n\r\nفرمود: پس به خداوند اطمینانت را بیشتر کن تا موعد تحقق خواسته تو فرا برسد. آیا خداوند نیست که می فرماید: « وَ إِذا سَأَلَکَ عِبادِی عَنِّی فَإِنِّی قَرِیبٌ أُجِیبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ» وَ فرمود «لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ» و فرمود: « وَ اللَّهُ یَعِدُکُمْ مَغْفِرَةً مِنْهُ وَ فَضْلًا» پس تو نیز به خداوند بیش از دیگران اعتماد داشته باش و در خودتان چیزی جز نیکی را راه ندهید پس خداوند بر شما بخشنده است. (2)
\r\n\r\nحدیث از تاخیر در اجابت دعا سخن می گوید و برخی عوامل تاخیر را چنین می شمرد:
\r\n\r\nدر انسان ناامیدی از خداوند درباره اجابت دعا حاصل شود که بخاطر شیطان است
\r\n\r\nبخاطر علاقه خدا به شنیدن صدا و گریه دعاکننده است
\r\n\r\nبخاطر اینکه استجابت در آخرت بهتر از دنیاست
\r\n\r\nاینکه دعا در آسایش مانند دعا در سختی باشد
\r\n\r\nغفلت نکند اگر حاجتش برآورده شد
\r\n\r\nشرایط استجابت دعا:
\r\n\r\nصبر، طلب حلال، صله ارحام و اینکه حقوق مسلمین را برآورده سازد، عدم افشاگری علیه مردم که چه ناس را مسلمانان و چه مومنان یا همه مردم تعریف کنیم نشان می دهد که عدم مکاشفه از عوامل استجابت دعاست بخاطر اینکه ریختن آبروی دیگران از اسباب در حجاب قرار گرفتن دعاهاست.
\r\n\r\n
\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n\r\nمکاشفه باعث ایجاد خلل در جامعه است
\r\n\r\nبلکه باعث ایجاد فتنه و انحطاط می باشد. از همین رو از امام رضا علیه السلام آمده است که فرمود: حدَّثَنِی أَبِی عَنْ جَدِّی عَنْ آبَائِهِ قَالَ : قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ علیه السلام : « لَوْ تَکَاشَفْتُمْ مَا تَدَافَنْتُمْ » (3)
\r\n\r\nپدرم از جدم از پدرانش از امیرالمومنین نقل فرمود که: اگر پرده ها بر افتد و حقیقت شما آشکار شود کسی دفن تان هم نمی کند!
\r\n\r\nاختلاف والدین با فرزند:
\r\n\r\nاگر فرزندی با والدین خود از جهت مذهب یا دین اختلاف داشته باشد باز هم باید احترام آنان را حفظ کند و حق توهین به آنها را ندارد:
\r\n\r\nاگر در دین اسلام اختلاف داشتند و مثلا فرزند مسلمان و والدین کافر بودند باز هم اسلام امر به نیکی به آنها و همراهی با ایشان کرده است: « وَإِن جَاهَدَاکَ عَلى أَن تُشْرِکَ بِی مَا لَیْسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِی الدُّنْیَا مَعْرُوفًا وَاتَّبِعْ سَبِیلَ مَنْ أَنَابَ إِلَیَّ ثُمَّ إِلَیَّ مَرْجِعُکُمْ فَأُنَبِّئُکُم بِمَا کُنتُمْ تَعْمَلُونَ» لقمان/15
\r\n\r\nاگر در مذهب اختلاف داشتند هم باز ائمه علیهم السلام به پیروان خود توصیه به نیکی کردند: از معمر بن خلاد نقل است: به ابی الحسن الرضا علیه السلام گفتم: برای والدین ام که حق را نمی شناسند دعا کنم؟ فرمود: برای آنها دعا کن و به آنها نیکی بنما! اگر زنده اند و حق را نیافته اند با آنها مدارا کن که پیامبر ص فرمود: خداوند من را برای رحمت فرستاد نه عداوت (و عاق کردن طرفین) (4)
\r\n\r\nموضع امام رضا علیه السلام درباره مخالفان:
\r\n\r\nمخالفان اهل بیت علیهم السلام دو دسته اند:
\r\n\r\nکسانی که عناد داشتند و با وجود دانستن حق آنرا انکار می کردند که بر این اساس محاسبه خواهند شد و مورد سرزنش هستند.
\r\n\r\nکسانی که محبت اهل بیت را دارند ولی جرأت یا معرفت تامی که بر حقانیت ایشان اذعان نمایند را ندارند که اینان اکثریت مسلمانان را شامل می شوند. اینها مستضعف هستند و خداوند بهتر می داند چطور محاسبه شان کند و نمی توان آنها را سرزنش کرد. چنانچه در این حدیث صحیح از حسن بن الجهم امده: به ابی الحسن الرضا علیه السلام گفتم: نزد ما قومی هستند که محب اند ولی اراده بیان این مساله را ندارند؟ فرمود: آنها از کسانی نیستند که خداوند سرزنش شان کند و خداوند فرمود : «... فَاعْتَبِرُوا یَا أُولِی الْأَبْصَارِ » حشر/2 (5)
\r\n\r\nیعنی سرزنش شدگان و عقوبت شوندگان کسانی اند که حق به ایشان برسد و بدان عمل نکنند و آنرا انکار نمایند.
\r\n\r\nپی نوشت ها:
\r\n\r\n1: کافی ج : 2 ص :117
\r\n\r\n2: کافی ج : 2 ص : 488- 489 و شبیه به این سند در ص 171 همچنین علامه حر عاملی قسمتی از حدیث را در اینجا اورده است: وسائلالشیعة ج : 7 ص : 84 حدیث 8792
\r\n\r\n3: بحار الأنوار ج : 74 ص : 386 عن عیون أخبار الرضا و أمالی للصدوق
\r\n\r\n4: مستدرک الوسائل ج : 15 ص : 179ح 17928
\r\n\r\n5: کافی ج : 1 ص : 11
","content_source":"","content_url":"","content_columns":"0","content_date_start":"2014-12-19 14:22:22","content_date_finish":"2014-12-19 14:22:22","content_date_register":"2014-12-19 14:28:04","content_date_last_edit":"2019-06-17 17:21:54","content_show_img":"1","content_show_details":"0","content_show_related_img":"0","content_show_slider":"0","content_show_title_slider":"0","content_comment":"1","content_score":"0","content_recorded":"0","content_confirmed":"0","content_status":"1","content_kind":"0","tag_id":"10759","tag_word":"مدارا با مخالفان,مدارا با مخالفان,شیخ حسین الراضی,شیخ حسین الراضی,امام رضا اهل سنت,امام رضا اهل سنت,امام رضا,امام رضا,ترجمه,ترجمه,مدارا,مدارا,مقاله,مقاله","tag_service":"0","tag_total":"23","tag_soundex":"","attach_token":1087688074,"attach_date_register":"2014-12-19 14:27:58","attach_id":12017,"attach_file_ext":"jpg","attach_file_header":"image/jpeg","attach_img_type":"2","attach_img_width":"1265","attach_img_height":"870","attach_file_media":"1","attach_show_watermark":"0","score_average":null,"score_count":null,"score_date_last":null,"visit_count":"14353","visit_date_last":"2026-05-27 04:39:55","attach_title":"حرم رضوی امام رضا","node_title":"برگزیده,سیره اهل بیت(ع)","ot_node_left_right":"[{\"node_id\":468, \"left\":87, \"right\":88},{\"node_id\":829, \"left\":39, \"right\":40}]","node_number":"14","allowable_node":"14","img_src":"./cache/5/attach/201412/12017_1087688074_1265_870.jpg"}]] ![\"روش](\"http://okhowah.iuuu.ir/cache/5/attach/201906/18706_1371363228_340_512.jpg\" "\\"روش")
![](\"./file/5/attach/201412/12016_1648832642.jpg\")