[[{"content_id":10254,"domain_id":"0","lang_id":"fa","portal_id":"5","owner_id":"503","user_id":"1","view_accesslevel_id":"1","edit_accesslevel_id":"1","delete_accesslevel_id":"1","editor_id":"405","content_title":"اقبال لاهوری و وحدت اسلامی\r\n\r\nتفرقه قلب پیامبر را به درد می آورد","content_number":"0","content_date_event":"2014-05-29 10:37:03","content_summary":" یکی از نکات برجسته و عبرت آموز بزرگان علمی و فرهنگی جهان اسلام آن است که همواره تحت هر شرایطی منادی وحدت در میان مسلمانان بوده اند. در حافظه تاریخ کمتر سراغ داریم که این متفکران تراز اول به جنگ فرقه ای دامن زده و آتش کینه های مذهبی را مشتعل تر کنند.","content_summary_fill":"1","content_body":" یکی از نکات برجسته و عبرت آموز بزرگان علمی و فرهنگی جهان اسلام آن است که همواره تحت هر شرایطی منادی وحدت در میان مسلمانان بوده اند. در حافظه تاریخ کمتر سراغ داریم که این متفکران تراز اول به جنگ فرقه ای دامن زده و آتش کینه های مذهبی را مشتعل تر کنند. یکی از این بزرگان علامه اقبال لاهوری است. \r\n\r\nاقبال در جاویدنامه اش، با الهام از سید جمالالدین، ندای رجعت به اسلام و وحدت مسلمانان را سر میدهد. وصول به «ملت محمدی» جامعه ی آرمانی اقبال، همان تزی بود که حدود نیم قرن قبل سیدجمال الدین اسدآبادی آن را مطرح کرد. اقبال نیز مانند بعضی از متفکران شرقی، اتحاد برپایه ی ملت یا نژاد، زبان و یا ملاکهای غربی دیگر را قبول ندارد و تنها ملاک برای او اصل توحید و اعتقاد به خدا است. \r\n\r\n \r\n\r\nتوحید سرچشمه وحدت عملی و نظری\r\n\r\nبه نظر وی، وحدت اندیشه و عمل مسلمانان از توحید سرچشمه می گیرد. توحید نظری باعث توحید عملی می شود و در نتیجه، ملت را قدرت و عظمت عطا می کند. اگر مسلمانان توحید و کلمه ی «لا اله الا الله» را درست ادراک کنند، می توانند بر جهانیان سروری و امیری کنند. \r\n\r\nاقبال براساس همین نظریه ی توحید عملی می فرماید: این وحدت افکار و الهامات نظری و التزامات عملی آن است که ملت ها را زنده نگه می دارد و در وجود آنها و به تبع آن، در ملت ها باعث انقلاب های بزرگ می شود. بنابراین، افکار و اندیشه هایی که باعث از بین رفتن وحدت یک ملت می شود را اندیشه های الحاد آمیز می داند. در شعری به زبان اردو می گوید: «یک ملت فقط در سایه ی وحدت اندیشه ها زنده می ماند و به همین دلیل، اندیشه ای که باعث از بین رفتن وحدت شود، کفر محض است». \r\n\r\nوی معتقد است که در سایه ی توحید، مسلمان از غیر خدا بریده می شود و همه ی آنان خودی می شوند و منکر آن غیر خودی، ملت و امت، اندیشه و افکار، ظاهر و باطن و همه ی رنگ های متنوع مسلمانان در رنگ توحید یکرنگ می شود و در نهایت، زبان و قلب و جان شان به یک چیز مبدل می شود. \r\n\r\nملت ما را اساس دیگر است \r\n\r\nاین اساس اندر دل ما مضمر است \r\n\r\nحاضریم و دل به غایت بسته ایم \r\n\r\nپس ز بند این و آن وارسته ایم \r\n\r\nرشته این قوم مثل انجم است \r\n\r\nچون نگه هم از نگاه ما گم است \r\n\r\nتیر خویش پیکان و یک کیشیم ما \r\n\r\nیک نما، یک بین، یک اندیشیم ما \r\n\r\nمدعای ما مال ما یک است \r\n\r\nطرز و اندرز خیال ما یکی است \r\n\r\nما ز نعمت او اخوان شدیم \r\n\r\nیک زبان و یک دل و جان شدیم \r\n\r\n \r\n\r\nتنفر از ناسیونالیسم\r\n\r\nلذا اقبال از گرایشهای ناسیونالیستی غربی به شدت متنفر است و ریشه ی تمایلات ناسیونالیستی در مسلمانان را که به ملت پرستی ختم شده است، در اندیشه های سیاسی ـ اجتماعی مغرب زمین می بیند. \r\n\r\nاو قائل به مرزهای جغرافیایی و تصنعی نیست؛ و معتقد است که این مرزبندیها، به تعصبات قومی، نژادی و محلی خطرناک ختم میشود. اقبال درپی آن است که از اقوام ایرانی، عرب، ترک وافغانی، «ملت گیتینورد» بسازد. مرز و بوم اصلی مسلمانان از نظر او اسلام است: \r\n\r\nقلب ما از هند و روم و شام نیست \r\n\r\nمرز و بوم ما به جز اسلام نیست \r\n\r\n \r\n\r\nتفرقه قلب پیامبر را به درد می آورد\r\n\r\nاز نظر اقبال آن چه قلب پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله) را به درد می آورد تفرقه امت اسلامی است: \r\n\r\nامتی بودی، امم گردیده ای \r\n\r\nبزم خود را خود ز هم پاشیده ای \r\n\r\nهر که از بند خودی وارست مُرد \r\n\r\nهر که با بیگانگان پیوست مرُد \r\n\r\nآن چه تو با خویش کردی کس نکرد \r\n\r\nروح پاک مصطفی آمد به درد \r\n\r\nاو در نکوهش تفرقه مسلمین سروده است: \r\n\r\nخویشتن را تُرک و افغان خوانده ای \r\n\r\nوای بر تو، آنچه بودی مانده ای \r\n\r\nای که تو رسوای نام افتاده ای \r\n\r\nاز درخت خویش، خام افتاده ای \r\n\r\nصد ملل از ملتی انگیخته ای \r\n\r\nبر حصار خود شبیخون ریخته ای \r\n\r\n \r\n\r\nعلل توجه اقبال به اتحاد مسلمانان\r\n\r\nعلل توجه اقبال به اتحاد مسلمانان، در سه مسئله خلاصه میشود: \r\n\r\n1 -مشاهده ی انحطاط ممالک اسلامی در ابعاد مختلف فکری، سیاسی و اجتماعی. 2 - هجوم غرب بر بلاد اسلامی. 3 - زمینه های فکری و اجتماعی او \r\n\r\nاز نظر اقبال اتحاد مسلمانان، نتایج ذی قیمتی برای آنها خواهد داشت که میتوان به عمده ترین آنها به شرح زیر اشاره کرد: \r\n\r\nاحیای ارزشهای فکری و معنوی مسلمانان؛ تغییردادن زندگی ذلت بار مسلمانان به زندگی باعزت و عزیزانه؛ تجدید مجد و عظمت دین مبین اسلام؛ بیداری کشورها و جوامع خواب آلوده ی مسلمانان؛ حل مشکلات مسلمین در سراسر دنیا؛ رسیدن به آزادی؛ امحای سلطه ی غرب بر بلاد اسلامی. \r\n\r\n ","content_html":" یکی از نکات برجسته و عبرت آموز بزرگان علمی و فرهنگی جهان اسلام آن است که همواره تحت هر شرایطی منادی وحدت در میان مسلمانان بوده اند. در حافظه تاریخ کمتر سراغ داریم که این متفکران تراز اول به جنگ فرقه ای دامن زده و آتش کینه های مذهبی را مشتعل تر کنند. یکی از این بزرگان علامه اقبال لاهوری است.
\r\n\r\nاقبال در جاویدنامه اش، با الهام از سید جمالالدین، ندای رجعت به اسلام و وحدت مسلمانان را سر میدهد. وصول به «ملت محمدی» جامعه ی آرمانی اقبال، همان تزی بود که حدود نیم قرن قبل سیدجمال الدین اسدآبادی آن را مطرح کرد. اقبال نیز مانند بعضی از متفکران شرقی، اتحاد برپایه ی ملت یا نژاد، زبان و یا ملاکهای غربی دیگر را قبول ندارد و تنها ملاک برای او اصل توحید و اعتقاد به خدا است.
\r\n\r\n
\r\n\r\nتوحید سرچشمه وحدت عملی و نظری
\r\n\r\nبه نظر وی، وحدت اندیشه و عمل مسلمانان از توحید سرچشمه می گیرد. توحید نظری باعث توحید عملی می شود و در نتیجه، ملت را قدرت و عظمت عطا می کند. اگر مسلمانان توحید و کلمه ی «لا اله الا الله» را درست ادراک کنند، می توانند بر جهانیان سروری و امیری کنند.
\r\n\r\nاقبال براساس همین نظریه ی توحید عملی می فرماید: این وحدت افکار و الهامات نظری و التزامات عملی آن است که ملت ها را زنده نگه می دارد و در وجود آنها و به تبع آن، در ملت ها باعث انقلاب های بزرگ می شود. بنابراین، افکار و اندیشه هایی که باعث از بین رفتن وحدت یک ملت می شود را اندیشه های الحاد آمیز می داند. در شعری به زبان اردو می گوید: «یک ملت فقط در سایه ی وحدت اندیشه ها زنده می ماند و به همین دلیل، اندیشه ای که باعث از بین رفتن وحدت شود، کفر محض است».
\r\n\r\nوی معتقد است که در سایه ی توحید، مسلمان از غیر خدا بریده می شود و همه ی آنان خودی می شوند و منکر آن غیر خودی، ملت و امت، اندیشه و افکار، ظاهر و باطن و همه ی رنگ های متنوع مسلمانان در رنگ توحید یکرنگ می شود و در نهایت، زبان و قلب و جان شان به یک چیز مبدل می شود.
\r\n\r\nملت ما را اساس دیگر است
\r\n\r\nاین اساس اندر دل ما مضمر است
\r\n\r\nحاضریم و دل به غایت بسته ایم
\r\n\r\nپس ز بند این و آن وارسته ایم
\r\n\r\nرشته این قوم مثل انجم است
\r\n\r\nچون نگه هم از نگاه ما گم است
\r\n\r\nتیر خویش پیکان و یک کیشیم ما
\r\n\r\nیک نما، یک بین، یک اندیشیم ما
\r\n\r\nمدعای ما مال ما یک است
\r\n\r\nطرز و اندرز خیال ما یکی است
\r\n\r\nما ز نعمت او اخوان شدیم
\r\n\r\nیک زبان و یک دل و جان شدیم
\r\n\r\n
\r\n\r\nتنفر از ناسیونالیسم
\r\n\r\nلذا اقبال از گرایشهای ناسیونالیستی غربی به شدت متنفر است و ریشه ی تمایلات ناسیونالیستی در مسلمانان را که به ملت پرستی ختم شده است، در اندیشه های سیاسی ـ اجتماعی مغرب زمین می بیند.
\r\n\r\nاو قائل به مرزهای جغرافیایی و تصنعی نیست؛ و معتقد است که این مرزبندیها، به تعصبات قومی، نژادی و محلی خطرناک ختم میشود. اقبال درپی آن است که از اقوام ایرانی، عرب، ترک وافغانی، «ملت گیتینورد» بسازد. مرز و بوم اصلی مسلمانان از نظر او اسلام است:
\r\n\r\nقلب ما از هند و روم و شام نیست
\r\n\r\nمرز و بوم ما به جز اسلام نیست
\r\n\r\n
\r\n\r\nتفرقه قلب پیامبر را به درد می آورد
\r\n\r\nاز نظر اقبال آن چه قلب پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله) را به درد می آورد تفرقه امت اسلامی است:
\r\n\r\nامتی بودی، امم گردیده ای
\r\n\r\nبزم خود را خود ز هم پاشیده ای
\r\n\r\nهر که از بند خودی وارست مُرد
\r\n\r\nهر که با بیگانگان پیوست مرُد
\r\n\r\nآن چه تو با خویش کردی کس نکرد
\r\n\r\nروح پاک مصطفی آمد به درد
\r\n\r\nاو در نکوهش تفرقه مسلمین سروده است:
\r\n\r\nخویشتن را تُرک و افغان خوانده ای
\r\n\r\nوای بر تو، آنچه بودی مانده ای
\r\n\r\nای که تو رسوای نام افتاده ای
\r\n\r\nاز درخت خویش، خام افتاده ای
\r\n\r\nصد ملل از ملتی انگیخته ای
\r\n\r\nبر حصار خود شبیخون ریخته ای
\r\n\r\n
\r\n\r\nعلل توجه اقبال به اتحاد مسلمانان
\r\n\r\nعلل توجه اقبال به اتحاد مسلمانان، در سه مسئله خلاصه میشود:
\r\n\r\n1 -مشاهده ی انحطاط ممالک اسلامی در ابعاد مختلف فکری، سیاسی و اجتماعی. 2 - هجوم غرب بر بلاد اسلامی. 3 - زمینه های فکری و اجتماعی او
\r\n\r\nاز نظر اقبال اتحاد مسلمانان، نتایج ذی قیمتی برای آنها خواهد داشت که میتوان به عمده ترین آنها به شرح زیر اشاره کرد:
\r\n\r\nاحیای ارزشهای فکری و معنوی مسلمانان؛ تغییردادن زندگی ذلت بار مسلمانان به زندگی باعزت و عزیزانه؛ تجدید مجد و عظمت دین مبین اسلام؛ بیداری کشورها و جوامع خواب آلوده ی مسلمانان؛ حل مشکلات مسلمین در سراسر دنیا؛ رسیدن به آزادی؛ امحای سلطه ی غرب بر بلاد اسلامی.
\r\n\r\n
","content_source":"","content_url":"","content_columns":"0","content_date_start":"2014-05-29 10:37:03","content_date_finish":"2014-05-29 10:37:03","content_date_register":"2014-05-29 10:45:19","content_date_last_edit":"2019-10-08 16:14:16","content_show_img":"1","content_show_details":"0","content_show_related_img":"0","content_show_slider":"0","content_show_title_slider":"0","content_comment":"1","content_score":"0","content_recorded":"0","content_confirmed":"0","content_status":"1","content_kind":"0","tag_id":"11159","tag_word":"اقبال لاهوری,اقبال لاهوری,ستاره بلند شرق,ستاره بلند شرق","tag_service":"0","tag_total":"11","tag_soundex":"","attach_token":3095868046,"attach_date_register":"2014-05-29 10:45:12","attach_id":10842,"attach_file_ext":"jpg","attach_file_header":"image/jpeg","attach_img_type":"2","attach_img_width":"500","attach_img_height":"330","attach_file_media":"1","attach_show_watermark":"0","score_average":null,"score_count":null,"score_date_last":null,"visit_count":"15657","visit_date_last":"2026-05-27 01:20:50","attach_title":"اقبال لاهوری","node_title":"السابقون,سرویس نشریه","ot_node_left_right":"[{\"node_id\":457, \"left\":4, \"right\":47},{\"node_id\":493, \"left\":16, \"right\":17}]","node_number":"4","allowable_node":"4","img_src":"./cache/5/attach/201405/10842_3095868046_500_330.jpg"}]]