[[{"content_id":10243,"domain_id":"0","lang_id":"fa","portal_id":"5","owner_id":"484","user_id":"1","view_accesslevel_id":"1","edit_accesslevel_id":"1","delete_accesslevel_id":"1","editor_id":"405","content_title":"تقیه مداراتی\r\n\r\n گمشده حیات امروزی ما","content_number":"0","content_date_event":"2014-05-21 10:48:36","content_summary":"آیا بروز ندادن اعتقادات شیعی، عدم عمل به احکام شرعی شیعی در مماشات با اهل سنت و حتی بالاتر عمل کردن به احکام و آداب شرعی اهل سنت، دشوارتر از تظاهر به رفتارهای بت پرستانه است؟ باید اذعان کرد که تصور ما از مذهب تشیع و رفتار دینی فاصله ای عظیم با تراث ارزشمند روایی شیعی دارد.","content_summary_fill":"1","content_body":"حجت الاسلام سید علی موسوی\r\n\r\n \r\n\r\nدر معمول جوامع روایی شیعه باب یا ابوابی به روایات تقیه اختصاص می یابد. با این که این دسته از روایات از نظر سندی و مصدری عمدتا معتبر و از نظر حوزه محتوایی بسیار گسترده و در زمینه های مختلف است از حوزه سیاست خارجی تا سیاست و مدیریت جریانهای مختلف داخلی، از تعامل با اهل سنت تا تعامل با مشرکین و کفار و از حوزه تحلیل احکام شرعی فقهی تا تحلیل شیوه القاء روایات توسط اهل بیت قابل بهره برداری است. در عین حال می توان این دسته از روایات را در زمره روایات مهجور در مجامع روایی دانست. \r\n\r\nاکثر روایات تقیه مربوط به تقیه مداراتی است\r\n\r\nبا بررسی دقیق مجموعه گسترده روایات تقیه اولین نکته ای که خود را نمایان می سازد آن است که این روایات عمدتا در حوزه تعامل جامعه شیعی با جامعه اهل سنت بیان گردیده اند. با بررسی کلی این مجموعه روایات می توان بخش عمده ای از روایات این ابواب را در دسته بندی انواع تقیه، در رده تقیه مداراتی قرار داد. تقیه مداراتی حسن معاشرت، مدارا و جلب مودت اهل سنت است. بخش اعظم روایات کتاب العشرة و روایات اخلاقی حسن معاشرت را نسبت به «ناس» توصیه می کند و تنها در برخی عناوین خاص عنوان «مومنین» آمده است. با توجه به آن که تعبیر ناس در ادبیات روایی شیعی به معنای اهل سنت است می توان این دسته روایات را نیز در دسته روایات تقیه مداراتی به شمار آورد. \r\n\r\nدر این نحو از تقیه خوف از جان و مال وجود ندارد لذا مقید به حالتی خاص نیست. بلکه همیشه و در هر حالی نه تنها جایز بلکه حتی دارای رجحان و استحباب است. \r\n\r\nتصور ما از تشیع با تراث روایی شیعه تفاوت دارد!\r\n\r\nدر بحث گذشته سه روایت از باب تقیه و دو روایت از باب اختلاف حدیث کتاب شریف اصول کافی را ذکر نمودیم. اکنون به نقل سه روایت دیگر از باب تقیه اصول کافی می پردازیم. \r\n\r\nحدیث 8: امام صادق علیه السّلام فرمود: کسى به درجه تقیه اصحاب کهف نرسید، آنها در اعیاد (بت پرستها) حاضر می شدند و زنار می بستند (با آنکه خداشناس و موحد بودند) از این رو خدا پاداششان را دو بار داد. (1)\r\n\r\nآیا بروز ندادن اعتقادات شیعی، عدم عمل به احکام شرعی شیعی در مماشات با اهل سنت و حتی بالاتر عمل کردن به احکام و آداب شرعی اهل سنت، دشوارتر از تظاهر به رفتارهای بت پرستانه است؟ باید اذعان کرد که تصور ما از مذهب تشیع و رفتار دینی فاصله ای عظیم با تراث ارزشمند روایی شیعی دارد. \r\n\r\nتا به حال بارها شنیده ایم این فراز روایت را که «کونوا لنا زینا و لاتکونوا علینا شینا». اما عجیب است اگر بدانیم این، فراز تقطیع شدة یکی از روایت همین باب تقیه است. \r\n\r\nحدیث 11: هشام کندى گوید: شنیدم امام صادق علیه السّلام میفرمود: مبادا کارى کنید که ما را بدان سرزنش کنند، همانا فرزند بد، پدرش را به کردار او سرزنش کنند. براى کسى که به او دل داده اید (امام خود) زینت باشید و عیب و ننگ مباشید، در میان عشایر آنها نماز بخوانید (به نماز جماعت عامه حاضر شوید) و از بیمارانشان عیادت کنید و بر جنازه آنها حاضر شوید، مبادا آنها در هیچ خیرى از شما پیشى گیرند که شما نسبت به خیر از آنها سزاوارترند، به خدا سوگند که خدا به چیزى که محبوبتر باشد نزد او از خبء عبادت نشده، عرض کردم خبء چیست؟ فرمود: تقیه. (2)\r\n\r\nتنها راه خنثی سازی تبلیغات وهابیت: حضور در جمع های اهل سنت\r\n\r\nوهابیت تکفیری به دنبال آن است که شیعه را فرقه ای خارج از مذاهب مسلمین نشان دهد. دشمنان اسلام و تشیع در میان اهل سنت این گونه تبلیغ می کنند که مگر شیعیان نماز هم می خوانند؟! این ها قرآنی غیر از قرآن مسلمین دارند و... . تنها راه خنثی سازی این تبلیغات حضور در جمع های اهل سنت است. نماز خواندن با ایشان به معنای حاضر شدن در نماز جماعت ایشان است. بنابر فقرة «زینت ما باشید» باید به گونه ای وارد نماز جماعت اهل سنت شویم که بدانند ما شیعه هستیم و برای حفظ وحدت در نماز جماعت اهل سنت حاضر می شویم. این روایت نماز خواندن در جماعت اهل سنت را مقید به خوف از جان نکرده است بلکه به طور کلی به این عمل تشویق کرده اند یعنی هرچه بیشتر نماز در جمع اهل سنت بخوانید و عبادت در جمع آنان کنید بیشتر زینت اهل بیت علیهم السلام هستید. \r\n\r\nاشاره به عیادت و حضور در تشییع جنازه بیشتر اشاره به حشر و نشر و زندگی صمیمانه با اهل سنت دارد. این اظهار محبت است که زمینه جذب اهل سنت را فراهم می نماید نه مشاجره های تند با الفاظ رکیک، توهین های زشت و زننده و دشنام گویی هایی که قطعا عرق شرم را بر پیشانی ائمه اطهار علیهم السلام خواهد نشاند. \r\n\r\nاگر یکی از علمای اهل سنت در قطر، مصر، کراچی یا دیوبند و حتی عربستان مریض شد یا فوت کرد آیا شایسته نیست برخی از علمای ما به عیادت او بروند و یا همراه جمعی از شیعیان در تشییع جنازه او شرکت کنند؟ \r\n\r\nنباید جامعه شیعه جدا از جامعه اهل سنت معرفی شود\r\n\r\nما نباید جامعه شیعیان را جامعه ای جدا از جامعه اهل سنت معرفی کنیم. اگر به جای خط کشی با جامعه اهل سنت دیواری قطور از کینه و نفرت بین خود و ایشان بکشیم چه طور ممکن است جامعه اهل سنت را به سمت خود جذب نماییم. آیا اهل بیت علیهم السلام این گونه جامعه شیعی را توسعه دادند؟ چه طور است که تمام امامان مذاهب اربعة به نحوی شاگردی امام صادق علیه السلام را کرده اند و امروزه جامعه اهل سنت امام صادق علیه السلام را جزئی از خود می داند؟ \r\n\r\nتقیه ابزاری است برای زمینه سازی گسترش گفتمان اهل بیت علیهم السلام. استراتژی درست اهل بیت علیهم السلام در تبلغ تشیع این است، نه شبکه های فلان مرجع انگلیسی- امریکایی که با نمایش یک عده بی سواد سعی بر نشاندن لکه ننگ بر پیشانی علمای شیعه دارد. بحمدالله ساحت مقدس مراجع عظام شیعه از این تهمت ها بری است و در طول تاریخ با فتانت و متانت شان امت شیعی را به عزت و عظمت امروزی رسانده اند. \r\n\r\nحکومت شیعی تقیه را منتفی نمی کند\r\n\r\nشاید این سوال برایمان به وجود آید: در حالی که امروز در کشور شیعی ایران قدرت در دست شیعیان است و هیچ خوفی از جان و مال شیعیان نیست، ضرورتی بر کتمان عقاید مذهبی نمی توان دید. روایات فراوانی دال بر آن است که در عصر ما ضرورت تقیه بسیار بیشتر از گذشته است. \r\n\r\nحدیث 17: امام صادق علیه السّلام فرمود: هر چه این امر (ظهور امام قائم علیه السّلام) نزدیکتر شود تقیه شدیدتر شود. (3)\r\n\r\nامروز تصور آن که با تشکیل حکومت اسلامی در ایران، روایات تلخ و سخت آخرالزمان از موضوعیت افتاده باشند تصوری بسیار خام اندیشانه و کودکانه است. باید پذیرفت که تا قبل از ظهور ولی عصر «عج» شیعه در تقیه زندگی می کند حتی اگر حکومت جمهوری اسلامی تشکیل دهد و حاکمیت در دست ولی فقیه باشد. مگر علی «ع» در زمان حکومت خودش، تقیه نمی کرد؟ تقیه علی «ع» در زمان حکومتش به مراتب بیشتر از تقیه ایشان در زمان خلافت خلیفه اول، دوم و سوم بود. چرا که حکومت، دشواری های پیچیده تری را بر دوش حضرت می انداخت. \r\n\r\n \r\n\r\n پانوشت:\r\n\r\n\r\n 1 - الکافی(ط. الإسلامیة)، ج2، ص 218\r\n\r\n\r\n2 - الکافی(ط. الإسلامیة)، ج2، ص 219\r\n\r\n3 - الکافی(ط. الإسلامیة)، ج2، ص 220","content_html":"حجت الاسلام سید علی موسوی
\r\n\r\n
\r\n\r\nدر معمول جوامع روایی شیعه باب یا ابوابی به روایات تقیه اختصاص می یابد. با این که این دسته از روایات از نظر سندی و مصدری عمدتا معتبر و از نظر حوزه محتوایی بسیار گسترده و در زمینه های مختلف است از حوزه سیاست خارجی تا سیاست و مدیریت جریانهای مختلف داخلی، از تعامل با اهل سنت تا تعامل با مشرکین و کفار و از حوزه تحلیل احکام شرعی فقهی تا تحلیل شیوه القاء روایات توسط اهل بیت قابل بهره برداری است. در عین حال می توان این دسته از روایات را در زمره روایات مهجور در مجامع روایی دانست.
\r\n\r\nاکثر روایات تقیه مربوط به تقیه مداراتی است
\r\n\r\nبا بررسی دقیق مجموعه گسترده روایات تقیه اولین نکته ای که خود را نمایان می سازد آن است که این روایات عمدتا در حوزه تعامل جامعه شیعی با جامعه اهل سنت بیان گردیده اند. با بررسی کلی این مجموعه روایات می توان بخش عمده ای از روایات این ابواب را در دسته بندی انواع تقیه، در رده تقیه مداراتی قرار داد. تقیه مداراتی حسن معاشرت، مدارا و جلب مودت اهل سنت است. بخش اعظم روایات کتاب العشرة و روایات اخلاقی حسن معاشرت را نسبت به «ناس» توصیه می کند و تنها در برخی عناوین خاص عنوان «مومنین» آمده است. با توجه به آن که تعبیر ناس در ادبیات روایی شیعی به معنای اهل سنت است می توان این دسته روایات را نیز در دسته روایات تقیه مداراتی به شمار آورد.
\r\n\r\nدر این نحو از تقیه خوف از جان و مال وجود ندارد لذا مقید به حالتی خاص نیست. بلکه همیشه و در هر حالی نه تنها جایز بلکه حتی دارای رجحان و استحباب است.
\r\n\r\nتصور ما از تشیع با تراث روایی شیعه تفاوت دارد!
\r\n\r\nدر بحث گذشته سه روایت از باب تقیه و دو روایت از باب اختلاف حدیث کتاب شریف اصول کافی را ذکر نمودیم. اکنون به نقل سه روایت دیگر از باب تقیه اصول کافی می پردازیم. \r\n\r\nحدیث 8: امام صادق علیه السّلام فرمود: کسى به درجه تقیه اصحاب کهف نرسید، آنها در اعیاد (بت پرستها) حاضر می شدند و زنار می بستند (با آنکه خداشناس و موحد بودند) از این رو خدا پاداششان را دو بار داد. (1)
\r\n\r\nآیا بروز ندادن اعتقادات شیعی، عدم عمل به احکام شرعی شیعی در مماشات با اهل سنت و حتی بالاتر عمل کردن به احکام و آداب شرعی اهل سنت، دشوارتر از تظاهر به رفتارهای بت پرستانه است؟ باید اذعان کرد که تصور ما از مذهب تشیع و رفتار دینی فاصله ای عظیم با تراث ارزشمند روایی شیعی دارد.
\r\n\r\nتا به حال بارها شنیده ایم این فراز روایت را که «کونوا لنا زینا و لاتکونوا علینا شینا». اما عجیب است اگر بدانیم این، فراز تقطیع شدة یکی از روایت همین باب تقیه است.
\r\n\r\nحدیث 11: هشام کندى گوید: شنیدم امام صادق علیه السّلام میفرمود: مبادا کارى کنید که ما را بدان سرزنش کنند، همانا فرزند بد، پدرش را به کردار او سرزنش کنند. براى کسى که به او دل داده اید (امام خود) زینت باشید و عیب و ننگ مباشید، در میان عشایر آنها نماز بخوانید (به نماز جماعت عامه حاضر شوید) و از بیمارانشان عیادت کنید و بر جنازه آنها حاضر شوید، مبادا آنها در هیچ خیرى از شما پیشى گیرند که شما نسبت به خیر از آنها سزاوارترند، به خدا سوگند که خدا به چیزى که محبوبتر باشد نزد او از خبء عبادت نشده، عرض کردم خبء چیست؟ فرمود: تقیه. (2)
\r\n\r\nتنها راه خنثی سازی تبلیغات وهابیت: حضور در جمع های اهل سنت
\r\n\r\nوهابیت تکفیری به دنبال آن است که شیعه را فرقه ای خارج از مذاهب مسلمین نشان دهد. دشمنان اسلام و تشیع در میان اهل سنت این گونه تبلیغ می کنند که مگر شیعیان نماز هم می خوانند؟! این ها قرآنی غیر از قرآن مسلمین دارند و... . تنها راه خنثی سازی این تبلیغات حضور در جمع های اهل سنت است. نماز خواندن با ایشان به معنای حاضر شدن در نماز جماعت ایشان است. بنابر فقرة «زینت ما باشید» باید به گونه ای وارد نماز جماعت اهل سنت شویم که بدانند ما شیعه هستیم و برای حفظ وحدت در نماز جماعت اهل سنت حاضر می شویم. این روایت نماز خواندن در جماعت اهل سنت را مقید به خوف از جان نکرده است بلکه به طور کلی به این عمل تشویق کرده اند یعنی هرچه بیشتر نماز در جمع اهل سنت بخوانید و عبادت در جمع آنان کنید بیشتر زینت اهل بیت علیهم السلام هستید.
\r\n\r\nاشاره به عیادت و حضور در تشییع جنازه بیشتر اشاره به حشر و نشر و زندگی صمیمانه با اهل سنت دارد. این اظهار محبت است که زمینه جذب اهل سنت را فراهم می نماید نه مشاجره های تند با الفاظ رکیک، توهین های زشت و زننده و دشنام گویی هایی که قطعا عرق شرم را بر پیشانی ائمه اطهار علیهم السلام خواهد نشاند.
\r\n\r\nاگر یکی از علمای اهل سنت در قطر، مصر، کراچی یا دیوبند و حتی عربستان مریض شد یا فوت کرد آیا شایسته نیست برخی از علمای ما به عیادت او بروند و یا همراه جمعی از شیعیان در تشییع جنازه او شرکت کنند؟
\r\n\r\nنباید جامعه شیعه جدا از جامعه اهل سنت معرفی شود
\r\n\r\nما نباید جامعه شیعیان را جامعه ای جدا از جامعه اهل سنت معرفی کنیم. اگر به جای خط کشی با جامعه اهل سنت دیواری قطور از کینه و نفرت بین خود و ایشان بکشیم چه طور ممکن است جامعه اهل سنت را به سمت خود جذب نماییم. آیا اهل بیت علیهم السلام این گونه جامعه شیعی را توسعه دادند؟ چه طور است که تمام امامان مذاهب اربعة به نحوی شاگردی امام صادق علیه السلام را کرده اند و امروزه جامعه اهل سنت امام صادق علیه السلام را جزئی از خود می داند؟
\r\n\r\nتقیه ابزاری است برای زمینه سازی گسترش گفتمان اهل بیت علیهم السلام. استراتژی درست اهل بیت علیهم السلام در تبلغ تشیع این است، نه شبکه های فلان مرجع انگلیسی- امریکایی که با نمایش یک عده بی سواد سعی بر نشاندن لکه ننگ بر پیشانی علمای شیعه دارد. بحمدالله ساحت مقدس مراجع عظام شیعه از این تهمت ها بری است و در طول تاریخ با فتانت و متانت شان امت شیعی را به عزت و عظمت امروزی رسانده اند.
\r\n\r\nحکومت شیعی تقیه را منتفی نمی کند
\r\n\r\nشاید این سوال برایمان به وجود آید: در حالی که امروز در کشور شیعی ایران قدرت در دست شیعیان است و هیچ خوفی از جان و مال شیعیان نیست، ضرورتی بر کتمان عقاید مذهبی نمی توان دید. روایات فراوانی دال بر آن است که در عصر ما ضرورت تقیه بسیار بیشتر از گذشته است.
\r\n\r\nحدیث 17: امام صادق علیه السّلام فرمود: هر چه این امر (ظهور امام قائم علیه السّلام) نزدیکتر شود تقیه شدیدتر شود. (3)
\r\n\r\nامروز تصور آن که با تشکیل حکومت اسلامی در ایران، روایات تلخ و سخت آخرالزمان از موضوعیت افتاده باشند تصوری بسیار خام اندیشانه و کودکانه است. باید پذیرفت که تا قبل از ظهور ولی عصر «عج» شیعه در تقیه زندگی می کند حتی اگر حکومت جمهوری اسلامی تشکیل دهد و حاکمیت در دست ولی فقیه باشد. مگر علی «ع» در زمان حکومت خودش، تقیه نمی کرد؟ تقیه علی «ع» در زمان حکومتش به مراتب بیشتر از تقیه ایشان در زمان خلافت خلیفه اول، دوم و سوم بود. چرا که حکومت، دشواری های پیچیده تری را بر دوش حضرت می انداخت.
\r\n\r\n
\r\n\r\n پانوشت:
\r\n\r\n\r\n
1 - الکافی(ط. الإسلامیة)، ج2، ص 218
\r\n
2 - الکافی(ط. الإسلامیة)، ج2، ص 219
\r\n\r\n3 - الکافی(ط. الإسلامیة)، ج2، ص 220
","content_source":"","content_url":"","content_columns":"0","content_date_start":"2014-05-21 10:48:36","content_date_finish":"2014-05-21 10:48:36","content_date_register":"2014-05-21 11:06:11","content_date_last_edit":"2019-12-09 15:09:09","content_show_img":"1","content_show_details":"0","content_show_related_img":"0","content_show_slider":"0","content_show_title_slider":"0","content_comment":"1","content_score":"0","content_recorded":"0","content_confirmed":"0","content_status":"1","content_kind":"0","tag_id":"10632","tag_word":"سید علی موسوی,تقیه,تقیه مداراتی","tag_service":"0","tag_total":"8","tag_soundex":"","attach_token":2548440940,"attach_date_register":"2014-05-21 11:14:08","attach_id":10800,"attach_file_ext":"jpg","attach_file_header":"image/jpeg","attach_img_type":"2","attach_img_width":"602","attach_img_height":"404","attach_file_media":"1","attach_show_watermark":"0","score_average":null,"score_count":null,"score_date_last":null,"visit_count":"11583","visit_date_last":"2026-05-27 02:24:51","attach_title":"تقیه","node_title":"اندیشه تقریب","ot_node_left_right":"[{\"node_id\":831, \"left\":43, \"right\":44}]","node_number":"3","allowable_node":"3","img_src":"./cache/5/attach/201405/10800_2548440940_602_404.jpg"}]]