[[{"content_id":10191,"domain_id":"0","lang_id":"fa","portal_id":"5","owner_id":"506","user_id":"1","view_accesslevel_id":"1","edit_accesslevel_id":"1","delete_accesslevel_id":"1","editor_id":"401","content_title":"جریان شناسی شیعه (قسمت اول)\r\n\r\nفقه و کلام زیدیه","content_number":"0","content_date_event":"2014-04-17 09:54:16","content_summary":"در قرن اول هجری و پس از شهادت امام حسین (ع) عده ای از شیعیان کوفه به امامت امامی معین و منصوص باور نداشتند و معتقد بودند امامت از آن فرزندانی از حضرت فاطمه(س) است که شرایط خاصی را داشته باشد از جمله اینکه مردم را به امامت خود دعوت کند و علیه ظلم و ستم قیام نماید. لذا این عده پس از قیام زیدبن علی بن حسین(ع) در دوران هشام بن عبدالملک به امامت ایشان معتقد شدند و زیدیه نام گرفتند.","content_summary_fill":"1","content_body":"*سید محمد سرکشیکیان\r\nبخش جریان شناسی فقهی و کلامی جهان اسلام از پرطرفدارترین بخش های مجله الکترونیکی اخوت است. این بخش دارای سیر خاصی است که از کلیات تقسیم بندی های فقهی و کلامی شروع و به جزئیات هریک از مذاهب ختم می شود. لذا برای فهم بهتر و عمیق تر مطالب جریان شناسی ناگزیر از خواندن مطالب پیشین هستیم: \r\n\r\nنقشه کلی فرق و جریانات جهان اسلام (قسمت اول) + جدول \r\n\r\nنقشه کلی فرق و جریانات جهان اسلام (قسمت دوم) + اسلاید \r\n\r\nنقشه کلی فرق و جریانات جهان اسلام(قسمت سوم)- فرق تشیع \r\n\r\nفرق اهل تسنن(فقه حنفی/1)\r\n\r\nفرق اهل تسنن(فقه حنفی/2)\r\n\r\nدر این قسمت از سلسله مطالب جریان شناسی به شناخت زیدیه از جریانات شیعی می پردازیم:\r\n\r\nشخصیت زید بن علی \r\n\r\nزید در سال 80(ه.ق) در مدینه متولد شد و در قیامی خونین در سال 122 هجری در کوفه شهید شد. برخی زید را از شاگردان واصل بن عطا(از رهبران معتزله) میدانند ولی برخی این را رد میکنند. (برای آشنایی با "زندگانی زیدبن علی(ع)" به پیوست مراجعه نمایید) \r\n\r\nمهم ترین قیام های زیدیه \r\n\r\n1ـ قیام یحیی بن زید در خراسان بر علیه بنی امیه در سال 125 ه.ق. \r\n\r\n2ـ قیام محمدبن عبدالله بن حسن بن امام حسن(ع)، معروف به نفس زکیه در مدینه در سال 145 ه.ق. علیه منصور عباسی همراه با ادعای مهدویت. \r\n\r\n3ـ قیام ابراهیم بن عبدالله برادر نفس زکیه در بصره در سال 145 ه.ق. \r\n\r\n4ـ قیام حسین بن علی، معروف به شهید فخ در زمان خلافت هادی عباسی در مکه مکرمه(منطقه فخ) در سال 169 ه.ق. \r\n\r\n5ـ قیام محمدبن ابراهیم، معروف به ابن طباطبا در زمان خلافت مامون عباسی در کوفه در سال 199 ه.ق. \r\n\r\nنخستین انشعاب در زیدیه \r\n\r\nدر قرن دوم هجری در همان آغازِ شکل گیرى زیدیه و در حالى که مبارزات و حرکت سیاسى علویان زیدى ادامه داشت، در کوفه سه گرایش عقیدتى و فکرىِ عمده در میان پیروان و معتقدان به امامت زید شکل پیدا کرده بود. این اختلاف بیشتر از هر چیز به بحث امامت و رهبری جامعه باز می گشت. سه فرقه اصلی زیدیه در آن دوران عبارتند از: \r\n\r\n1ـ جارودیه(یا سرحوبیه) \r\n\r\nپیروان اندیشه ابوالجارود زیاد بن منذر همدانی(م150ه.ق) که از شاگردان امام باقر (ع) و امام صادق (ع) بود و بعدا به زید پیوست. ایشان معتقدند که پیامبر(ص) بوسیله نص بر امامت علی(ع)، حسن(ع) و حسین (ع) تصریح کرده است و شیخین را تکفیر میکنند؛ و در مورد امامت بعد از ایشان معتقد به نص نمی باشند وامامت را از اولاد فاطمه(س) با شرط قیام علیه ظالمان می داند؛ و هرکس که بدون قیام مدعی امامت باشد را کافر میدانند. همچنین قائل به مهدویت برخی امامان خود هستند. \r\n\r\nجارودیه پس از یحیی بن عمر بن حسین بن زید (م 250ه.ق) که ادعای مهدویت نیز داشت با اصلاحاتی در عقاید خود از جمله نپذیرفتن مهدویت امامان پیشین و همچنین ترک تکفیر شیخین و امامان اثنی عشریه، به دیدگاه غالب زیدیه تبدیل شد. \r\n\r\n2ـ صالحیه(یا بتریه یا ابتریه ) \r\n\r\nپیروان حسن بن صالح بن حی(م 168 ه.ق) که معتقدند: علی (ع) افضل صحابه و اولی به امامت است اما بیعت با ابوبکر به خاطر رضایت علی(ع) خطا نبوده است و خلافت متقدمان به خاطر کناره گیری خود ایشان بدون اشکال است؛ هر یک از فرزندان حسین قیام به شمشیر کند امام است؛ \r\n\r\n3ـ سلیمانیه( یا جریریّه) \r\n\r\nپیروان سلیمان بن جریر که قائلند علی(ع) افضل صحابه بود و امامت حق ایشان ولی راه تعیین ایشان شورای مسلمین است و خطای صحابه و مردم از روی اجتهاد بوده و لذا گناهکار و فاسق نمی باشند؛ تبری از عثمان لازم است؛ جنگ کنندگان با علی کافرند؛ بداء و تقیه جایز نیست؛ امامت در فرزندان فاطمه منحصر نیست. \r\n\r\nتثبیت مذهب زیدیه \r\n\r\nدر قرن سوم با ظهور شخصیت هایی همچون احمد بن عیسی(م247ه.ق) به تدریج زیدیه وارد مرحله جدیدی شد. وی با روایت احادیث و بیان نظرات خود که در کتاب "العلوم" جمع آوری شده است در مطرح شدن زیدیه به عنوان یک مذهب، بویژه در عراق نقش موثری ایفا کرد. دیدگاه های دو امام مطرح دیگر زیدیه، قاسم بن ابراهیم معروف به رسیّ( م246ه.ق) برادر ابن طباطبا و محمد بن منصور مرادی نیز که در کتاب"الجامع الکافی" درشش جلد جمع آوری شده است تاثیرات زیادی در مکتب زیدیه داشته است. از ویژگی های این مکتب، طرح مباحث کلامی نزدیک به معتزله می باشد. در این مقطع مرکزیت زیدیه از کوفه به ایران و یمن انتقال یافت. \r\n\r\nورود زیدیه به یمن \r\n\r\nبعد از قاسم رسیّ نواده اش یحیی بن حسین ملقب به هادی الی الحق(245- 298ه.ق) که از نظرات ایشان پیروی میکرد در سال 280 هجری به یمن هجرت کرد و حکومتی شیعی مبتنی بر عقاید زیدیه و تعالیم قاسم رسیّ بنیان نهاد و این آغازی بود بر سلسله ای از حکومت امامان زیدی مذهب که با نوساناتی تا قرن 14 هجری در یمن حکم راندند. این امامان اغلب سادات حسنی و از نسل قاسم رسیّ بودند و به قاسمیه نیز مشهورند. مکتب ایشان ترکیبی از تعالیم اصیل شیعی و تعالیم معتزله که عراق و تاحدودی حجاز را در این سالها تحت تاثیر قرار داده بود می باشد. \r\n\r\nورود زیدیه به شمال ایران \r\n\r\nحسن بن علی بن حسن بن علی بن عمر بن زین العابدین(ع) معروف به ناصر اُطروش و ناصر کبیر(م304 ه.ق) یکی دیگر از شخصیت های تاثیرگذار زیدیه در این دوره بود که بعد از فراگیری معارف شیعی در عراق به شمال ایران مهاجرت کرد. وی در سالهای آخر عمر خود به تدوین عقاید و فقه زیدیه پرداخت و مکتبی در امتداد زیدیه عراق و متمایز از مکتب زیدیه در یمن وحجاز را از خود به یادگار گذاشت که پیروانش را ناصریّه گویند.\r\n\r\n\r\n\r\nدیدگاه کلامی زیدیه \r\n\r\nدر میان عقاید زیدیه، غیر از باورهای شایع و فراگیر در میان فرق و مذاهب اسلامی، چند باور خاص دیده می شود که در تمامی فرقه های زیدیه مشترک می نماید: \r\n\r\n- باور به توحید و نفی هرگونه تشبیه و تجسیم از خداوند \r\n\r\n- باور به عدل الهی \r\n\r\n- باور به اختیار انسان و نفی جبر \r\n\r\n- برخلاف مرجئه معتقدند که خداوند به وعد و وعیدهای خود عمل میکند و در مورد مرتکب کبیره دیدگاهی شبیه معتزله دارند(اصل المنزلة بین المنزلین) \r\n\r\n- امر به معروف و نهی از منکر یکی از مهمترین اصول دین زیدیه است و تقیه(کتمان مذهب و باور دینی) را جایز نمی شمارند. \r\n\r\n- اعتقاد به امامت امامان علی(ع) ، حسن(ع) و حسین(ع) و بعد از ایشان امام هرفاطمی نسبی که قیام کند. \r\n\r\n- دعوت و قیام، از شرایط «امام» است (علاوه بر شروط عمومی: عدالت، دانایی دینی و ...). \r\n\r\n- باور به ظهور مهدی(ع) \r\n\r\n(برای آشنایی با "عقاید زیدیه" به پیوست مراجعه نمایید) \r\n\r\nفقه زیدیه \r\n\r\nزیدبن علی(ع) خود فقیهی مسلم بوده است و تالیف مشهور او با نام "المجموع الفقهی والحدیثی" یا "مسند الامام زید" یکی از اولین کتاب های مدون در فقه اسلامی شناخته می شود. \r\n\r\nمنابع استنباط در فقه زیدی \r\n\r\nفقهای زیدیه که به تدوین اصول فقه مذهب خود پرداخته اند این منابع را به عنوان منابع استنباط احـکام فقهى خود نام مى برند: کتاب , سنت , اجماع که از دیدگاه آنان داراى هفت مرتبه است و بالاترین آنها اجماع سلف و خلف و فقدان مورد مخالف با آن اجماع است پایین ترینش اجماع و اتفاق خـود فقهاى زیدیه می باشد , استحسان , مصالح مرسله , و عقل , چه این که مى گویند: آنچه را عقل خوب تشخیص دهد مطلوب است و آنچه را قبیح بداند منکر. به این صورت منابع استنباط فقه زیدى در کل هفت منبع است . \r\n\r\nویژگی عمومی فقه زیدی \r\n\r\nفقه زیدى داراى این ویژگیها است : \r\n\r\nالـف ـ زیـدبـن على فقه خود را بر حدیث و راى بنا کرد و در حدیث تنها به روایات اهل بیت بسنده نکرد, بلکه روایات صحابه را هم پذیرفت . \r\n\r\nب ـ فـقـیـهـان ایـن مـذهـب ـ بـرخـلاف فـقیهان دیگرمذاهب ـ آنچه را در دیگر مذاهب فقهى وجـودداشـت و بـا مـنـطـق و اصـول مـذهـب آنان یا با کلیات اصولى که فقهاى مسلمانان مقرر داشته اند هماهنگ و همسو بود پذیرفتند, و همین امر در توسعه این مذهب نقش بسزایى داشت . \r\n\r\nج ـ فـقیهان زیدى به اصل باز بودن باب اجتهاد و پیش رفتن با رخدادها و ارائه راه حلهاى مناسب براى آنها به نحوى که با روح شریعت همخوانى کند, پایبندى نشان دادند. \r\n\r\nمکاتب فقهی زیدیه \r\n\r\nبا نگاه به تاریخ فقه زیدیه میتوان آنرا به چند مقطع و مکتب تقسیم کرد: \r\n\r\n1) مکتب فقهی عراق \r\n\r\nدر قرن سوم، امامان زیدیه عراق فقهی روایی را مطرح کردند که ابوعبدالله علوی(م445ه.ق) مجموعه آثار فقهای زیدیه عراق را در کتاب "الجامع الکافی" در شش جلد بزرگ جمع آوری کرد تا جامع همه اصول زیدیه عراق باشد. \r\n\r\n2) مکتب قاسمیه \r\n\r\nدر قرن سوم امام برجسته زیدیه قاسم رسیّ نیز با تالیفات متعدد به طرح دیدگاه های فقهی خود پرداخت و بعدها به نام قاسمیه در عراق و شمال ایران معروف گشت. همچنین امامان یمن که اکثر از فرزندان ایشان و نواده او هادی یحیی بن حسین هستند، متاثر از نظرات ایشان بودند. \r\n\r\n3) مکتب هادویه \r\n\r\nدر اواخر قرن سوم، وقتی هادی نواده قاسم رسیّ حکومت زیدیه را در یمن تاسیس کرد، با تبیین دوباره مبانی فقهی جد خود و تالیف آثاری مکتبی فقهی جدیدی تاسیس کرد که به هادویه معروف شد که در حال حاضر نیز اصلی ترین گرایش فقهی زیدیه یمن می باشد. \r\n\r\nفقه هادویه در بسیاری از مسائل با فقه شیعیان امامیه مشترک است ولی در مواردی همچون استفاده از قیاس در استنباط و برخی فروع فقهی همچون منع متعه و شستن پا در وضو، از آن متمایز می شود. \r\n\r\n4) مکتب ناصریه \r\n\r\nدر اواخر قرن سوم و اوایل قرن چهارم به واسطه تالیفات بسیار ناصر اطروش درشمال ایران شکل گرفت که به خاطر تبیین متفاوتی که از فقه زیدی داشت به عنوان رقیب اصلی برای دو مکتب قاسمیه و هادویه بود. ناصریه به فقه شیعیان امامیه نزدیکتر بود تا آنجا که علم الهدی سید مرتضی(نواده ناصر) در کتاب مشهور الناصریات به شرح و تعلیق آن پرداخته است. \r\n\r\n5) مکتب مویدیه \r\n\r\nدر قرن پنجم برادران هارونی که از امامان بنام زیدیه در شمال ایران بودند با تلفیق مکتب ناصریه با مکاتب قاسمیه و هادویه فقهی تلفیقی را تبیین کردند که در شمال ایران بسیار رواج پیدا کرد...\r\n\r\n \r\n\r\n(فقه و کلام زیدیه/قسمت دوم)\r\n\r\n \r\n\r\n ","content_html":"*سید محمد سرکشیکیان
\r\nبخش جریان شناسی فقهی و کلامی جهان اسلام از پرطرفدارترین بخش های مجله الکترونیکی اخوت است. این بخش دارای سیر خاصی است که از کلیات تقسیم بندی های فقهی و کلامی شروع و به جزئیات هریک از مذاهب ختم می شود. لذا برای فهم بهتر و عمیق تر مطالب جریان شناسی ناگزیر از خواندن مطالب پیشین هستیم:
\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nدر این قسمت از سلسله مطالب جریان شناسی به شناخت زیدیه از جریانات شیعی می پردازیم:
\r\n\r\nشخصیت زید بن علی
\r\n\r\nزید در سال 80(ه.ق) در مدینه متولد شد و در قیامی خونین در سال 122 هجری در کوفه شهید شد. برخی زید را از شاگردان واصل بن عطا(از رهبران معتزله) میدانند ولی برخی این را رد میکنند. (برای آشنایی با "زندگانی زیدبن علی(ع)" به پیوست مراجعه نمایید)
\r\n\r\nمهم ترین قیام های زیدیه
\r\n\r\n1ـ قیام یحیی بن زید در خراسان بر علیه بنی امیه در سال 125 ه.ق.
\r\n\r\n2ـ قیام محمدبن عبدالله بن حسن بن امام حسن(ع)، معروف به نفس زکیه در مدینه در سال 145 ه.ق. علیه منصور عباسی همراه با ادعای مهدویت.
\r\n\r\n3ـ قیام ابراهیم بن عبدالله برادر نفس زکیه در بصره در سال 145 ه.ق.
\r\n\r\n4ـ قیام حسین بن علی، معروف به شهید فخ در زمان خلافت هادی عباسی در مکه مکرمه(منطقه فخ) در سال 169 ه.ق.
\r\n\r\n5ـ قیام محمدبن ابراهیم، معروف به ابن طباطبا در زمان خلافت مامون عباسی در کوفه در سال 199 ه.ق.
\r\n\r\nنخستین انشعاب در زیدیه
\r\n\r\nدر قرن دوم هجری در همان آغازِ شکل گیرى زیدیه و در حالى که مبارزات و حرکت سیاسى علویان زیدى ادامه داشت، در کوفه سه گرایش عقیدتى و فکرىِ عمده در میان پیروان و معتقدان به امامت زید شکل پیدا کرده بود. این اختلاف بیشتر از هر چیز به بحث امامت و رهبری جامعه باز می گشت. سه فرقه اصلی زیدیه در آن دوران عبارتند از:
\r\n\r\n1ـ جارودیه(یا سرحوبیه)
\r\n\r\nپیروان اندیشه ابوالجارود زیاد بن منذر همدانی(م150ه.ق) که از شاگردان امام باقر (ع) و امام صادق (ع) بود و بعدا به زید پیوست. ایشان معتقدند که پیامبر(ص) بوسیله نص بر امامت علی(ع)، حسن(ع) و حسین (ع) تصریح کرده است و شیخین را تکفیر میکنند؛ و در مورد امامت بعد از ایشان معتقد به نص نمی باشند وامامت را از اولاد فاطمه(س) با شرط قیام علیه ظالمان می داند؛ و هرکس که بدون قیام مدعی امامت باشد را کافر میدانند. همچنین قائل به مهدویت برخی امامان خود هستند.
\r\n\r\nجارودیه پس از یحیی بن عمر بن حسین بن زید (م 250ه.ق) که ادعای مهدویت نیز داشت با اصلاحاتی در عقاید خود از جمله نپذیرفتن مهدویت امامان پیشین و همچنین ترک تکفیر شیخین و امامان اثنی عشریه، به دیدگاه غالب زیدیه تبدیل شد.
\r\n\r\n2ـ صالحیه(یا بتریه یا ابتریه )
\r\n\r\nپیروان حسن بن صالح بن حی(م 168 ه.ق) که معتقدند: علی (ع) افضل صحابه و اولی به امامت است اما بیعت با ابوبکر به خاطر رضایت علی(ع) خطا نبوده است و خلافت متقدمان به خاطر کناره گیری خود ایشان بدون اشکال است؛ هر یک از فرزندان حسین قیام به شمشیر کند امام است؛
\r\n\r\n3ـ سلیمانیه( یا جریریّه)
\r\n\r\nپیروان سلیمان بن جریر که قائلند علی(ع) افضل صحابه بود و امامت حق ایشان ولی راه تعیین ایشان شورای مسلمین است و خطای صحابه و مردم از روی اجتهاد بوده و لذا گناهکار و فاسق نمی باشند؛ تبری از عثمان لازم است؛ جنگ کنندگان با علی کافرند؛ بداء و تقیه جایز نیست؛ امامت در فرزندان فاطمه منحصر نیست.
\r\n\r\nتثبیت مذهب زیدیه
\r\n\r\nدر قرن سوم با ظهور شخصیت هایی همچون احمد بن عیسی(م247ه.ق) به تدریج زیدیه وارد مرحله جدیدی شد. وی با روایت احادیث و بیان نظرات خود که در کتاب "العلوم" جمع آوری شده است در مطرح شدن زیدیه به عنوان یک مذهب، بویژه در عراق نقش موثری ایفا کرد. دیدگاه های دو امام مطرح دیگر زیدیه، قاسم بن ابراهیم معروف به رسیّ( م246ه.ق) برادر ابن طباطبا و محمد بن منصور مرادی نیز که در کتاب"الجامع الکافی" درشش جلد جمع آوری شده است تاثیرات زیادی در مکتب زیدیه داشته است. از ویژگی های این مکتب، طرح مباحث کلامی نزدیک به معتزله می باشد. در این مقطع مرکزیت زیدیه از کوفه به ایران و یمن انتقال یافت.
\r\n\r\nورود زیدیه به یمن
\r\n\r\nبعد از قاسم رسیّ نواده اش یحیی بن حسین ملقب به هادی الی الحق(245- 298ه.ق) که از نظرات ایشان پیروی میکرد در سال 280 هجری به یمن هجرت کرد و حکومتی شیعی مبتنی بر عقاید زیدیه و تعالیم قاسم رسیّ بنیان نهاد و این آغازی بود بر سلسله ای از حکومت امامان زیدی مذهب که با نوساناتی تا قرن 14 هجری در یمن حکم راندند. این امامان اغلب سادات حسنی و از نسل قاسم رسیّ بودند و به قاسمیه نیز مشهورند. مکتب ایشان ترکیبی از تعالیم اصیل شیعی و تعالیم معتزله که عراق و تاحدودی حجاز را در این سالها تحت تاثیر قرار داده بود می باشد.
\r\n\r\nورود زیدیه به شمال ایران
\r\n\r\nحسن بن علی بن حسن بن علی بن عمر بن زین العابدین(ع) معروف به ناصر اُطروش و ناصر کبیر(م304 ه.ق) یکی دیگر از شخصیت های تاثیرگذار زیدیه در این دوره بود که بعد از فراگیری معارف شیعی در عراق به شمال ایران مهاجرت کرد. وی در سالهای آخر عمر خود به تدوین عقاید و فقه زیدیه پرداخت و مکتبی در امتداد زیدیه عراق و متمایز از مکتب زیدیه در یمن وحجاز را از خود به یادگار گذاشت که پیروانش را ناصریّه گویند.
\r\n\r\n\r\n\r\nدیدگاه کلامی زیدیه
\r\n\r\nدر میان عقاید زیدیه، غیر از باورهای شایع و فراگیر در میان فرق و مذاهب اسلامی، چند باور خاص دیده می شود که در تمامی فرقه های زیدیه مشترک می نماید:
\r\n\r\n- باور به توحید و نفی هرگونه تشبیه و تجسیم از خداوند
\r\n\r\n- باور به عدل الهی
\r\n\r\n- باور به اختیار انسان و نفی جبر
\r\n\r\n- برخلاف مرجئه معتقدند که خداوند به وعد و وعیدهای خود عمل میکند و در مورد مرتکب کبیره دیدگاهی شبیه معتزله دارند(اصل المنزلة بین المنزلین)
\r\n\r\n- امر به معروف و نهی از منکر یکی از مهمترین اصول دین زیدیه است و تقیه(کتمان مذهب و باور دینی) را جایز نمی شمارند.
\r\n\r\n- اعتقاد به امامت امامان علی(ع) ، حسن(ع) و حسین(ع) و بعد از ایشان امام هرفاطمی نسبی که قیام کند.
\r\n\r\n- دعوت و قیام، از شرایط «امام» است (علاوه بر شروط عمومی: عدالت، دانایی دینی و ...).
\r\n\r\n- باور به ظهور مهدی(ع)
\r\n\r\n(برای آشنایی با "عقاید زیدیه" به پیوست مراجعه نمایید)
\r\n\r\nفقه زیدیه
\r\n\r\nزیدبن علی(ع) خود فقیهی مسلم بوده است و تالیف مشهور او با نام "المجموع الفقهی والحدیثی" یا "مسند الامام زید" یکی از اولین کتاب های مدون در فقه اسلامی شناخته می شود.
\r\n\r\nمنابع استنباط در فقه زیدی
\r\n\r\nفقهای زیدیه که به تدوین اصول فقه مذهب خود پرداخته اند این منابع را به عنوان منابع استنباط احـکام فقهى خود نام مى برند: کتاب , سنت , اجماع که از دیدگاه آنان داراى هفت مرتبه است و بالاترین آنها اجماع سلف و خلف و فقدان مورد مخالف با آن اجماع است پایین ترینش اجماع و اتفاق خـود فقهاى زیدیه می باشد , استحسان , مصالح مرسله , و عقل , چه این که مى گویند: آنچه را عقل خوب تشخیص دهد مطلوب است و آنچه را قبیح بداند منکر. به این صورت منابع استنباط فقه زیدى در کل هفت منبع است .
\r\n\r\nویژگی عمومی فقه زیدی
\r\n\r\nفقه زیدى داراى این ویژگیها است :
\r\n\r\nالـف ـ زیـدبـن على فقه خود را بر حدیث و راى بنا کرد و در حدیث تنها به روایات اهل بیت بسنده نکرد, بلکه روایات صحابه را هم پذیرفت .
\r\n\r\nب ـ فـقـیـهـان ایـن مـذهـب ـ بـرخـلاف فـقیهان دیگرمذاهب ـ آنچه را در دیگر مذاهب فقهى وجـودداشـت و بـا مـنـطـق و اصـول مـذهـب آنان یا با کلیات اصولى که فقهاى مسلمانان مقرر داشته اند هماهنگ و همسو بود پذیرفتند, و همین امر در توسعه این مذهب نقش بسزایى داشت .
\r\n\r\nج ـ فـقیهان زیدى به اصل باز بودن باب اجتهاد و پیش رفتن با رخدادها و ارائه راه حلهاى مناسب براى آنها به نحوى که با روح شریعت همخوانى کند, پایبندى نشان دادند.
\r\n\r\nمکاتب فقهی زیدیه
\r\n\r\nبا نگاه به تاریخ فقه زیدیه میتوان آنرا به چند مقطع و مکتب تقسیم کرد:
\r\n\r\n1) مکتب فقهی عراق
\r\n\r\nدر قرن سوم، امامان زیدیه عراق فقهی روایی را مطرح کردند که ابوعبدالله علوی(م445ه.ق) مجموعه آثار فقهای زیدیه عراق را در کتاب "الجامع الکافی" در شش جلد بزرگ جمع آوری کرد تا جامع همه اصول زیدیه عراق باشد.
\r\n\r\n2) مکتب قاسمیه
\r\n\r\nدر قرن سوم امام برجسته زیدیه قاسم رسیّ نیز با تالیفات متعدد به طرح دیدگاه های فقهی خود پرداخت و بعدها به نام قاسمیه در عراق و شمال ایران معروف گشت. همچنین امامان یمن که اکثر از فرزندان ایشان و نواده او هادی یحیی بن حسین هستند، متاثر از نظرات ایشان بودند.
\r\n\r\n3) مکتب هادویه
\r\n\r\nدر اواخر قرن سوم، وقتی هادی نواده قاسم رسیّ حکومت زیدیه را در یمن تاسیس کرد، با تبیین دوباره مبانی فقهی جد خود و تالیف آثاری مکتبی فقهی جدیدی تاسیس کرد که به هادویه معروف شد که در حال حاضر نیز اصلی ترین گرایش فقهی زیدیه یمن می باشد.
\r\n\r\nفقه هادویه در بسیاری از مسائل با فقه شیعیان امامیه مشترک است ولی در مواردی همچون استفاده از قیاس در استنباط و برخی فروع فقهی همچون منع متعه و شستن پا در وضو، از آن متمایز می شود.
\r\n\r\n4) مکتب ناصریه
\r\n\r\nدر اواخر قرن سوم و اوایل قرن چهارم به واسطه تالیفات بسیار ناصر اطروش درشمال ایران شکل گرفت که به خاطر تبیین متفاوتی که از فقه زیدی داشت به عنوان رقیب اصلی برای دو مکتب قاسمیه و هادویه بود. ناصریه به فقه شیعیان امامیه نزدیکتر بود تا آنجا که علم الهدی سید مرتضی(نواده ناصر) در کتاب مشهور الناصریات به شرح و تعلیق آن پرداخته است.
\r\n\r\n5) مکتب مویدیه
\r\n\r\nدر قرن پنجم برادران هارونی که از امامان بنام زیدیه در شمال ایران بودند با تلفیق مکتب ناصریه با مکاتب قاسمیه و هادویه فقهی تلفیقی را تبیین کردند که در شمال ایران بسیار رواج پیدا کرد...
\r\n\r\n
\r\n\r\n\r\n\r\n
\r\n\r\n
","content_source":"","content_url":"","content_columns":"0","content_date_start":"2014-04-17 09:54:16","content_date_finish":"2014-04-17 09:54:16","content_date_register":"2014-04-17 09:55:37","content_date_last_edit":"2025-02-14 12:23:58","content_show_img":"1","content_show_details":"0","content_show_related_img":"0","content_show_slider":"0","content_show_title_slider":"0","content_comment":"1","content_score":"0","content_recorded":"0","content_confirmed":"0","content_status":"1","content_kind":"0","tag_id":"10673","tag_word":"جریان شناسی,جریان شناسی,نقشه فرق,نقشه فرق,زیدیه,زیدیه,زید بن علی,زید بن علی,فقه زیدیه,فقه زیدیه,کلام زیدیه,کلام زیدیه,جریانات شیعی,جریانات شیعی,سید محمد سرکشیکیان,سید محمد سرکشیکیان","tag_service":"0","tag_total":"72","tag_soundex":"","attach_token":4286525470,"attach_date_register":"2014-04-17 10:10:08","attach_id":10610,"attach_file_ext":"jpg","attach_file_header":"image/jpeg","attach_img_type":"2","attach_img_width":"530","attach_img_height":"353","attach_file_media":"1","attach_show_watermark":"0","score_average":null,"score_count":null,"score_date_last":null,"visit_count":"19032","visit_date_last":"2026-05-27 01:27:35","attach_title":"زیدیه","node_title":"برگزیده,خطوط","ot_node_left_right":"[{\"node_id\":468, \"left\":87, \"right\":88},{\"node_id\":495, \"left\":24, \"right\":25}]","node_number":"16","allowable_node":"16","img_src":"./cache/5/attach/201404/10610_4286525470_530_353.jpg"}]] ![](\"./file/5/attach/201404/10609_1777958098.png\")